Anlatım oldukça basittir, atlanmış kısımlar olabilir. Canonical’ın gönderdiği Ubuntu 10.10 Maverick CD’sinden kurulum sonrası yapılanlardır. Farklı sürümlerde farklı bir şeyler de olabilir.

Dönen küp ve jöle pencereler vs. ilk Ubuntu kurulumunda etkinleştirilmezler. Çünkü her sistemin donanımsal özellikleri farklıdır ve ilk kurulumda bunu etkinleştirmeye kalkmak Ubuntu’nun kullanılabilir bir şekilde açılmasını engelleyebilir, etkileyebilir.

Ubuntu’da öncelikle bu gelişmiş görsel efektleri etkinleştirmek için Sistem > Tercihler > Görünüm > Görsel efektler yolundan gideriz. Ya da sistem İngilizce ise System > Preferenes > Appearance > Visual Effects yolundan.

Görsel efektler - Visual effects sayfası. Alttaki ekstra seçeneği seçilir.

Bundan sonra kullandığımız grafik kartının ya da işlemcisinin tarihi eser olmaması gerekli. Zaten Nvidia ya da ATI değilse sorun çokça çıkabilir. Burada üst üste üç efekt seçeneği vardır. İlkinde hiç bir efekt yoktur, ikincisinde bir miktar vardır ama çok da abartı değil. Son seçenekte de küpler vs. her şeyden olağanca bulunur. Bir kez üçüncü ekstra seçeneğini seçeriz. Sistem bunu uygulayıp uygulayamayacağını test eder.

Eğer Nvidia ekran kartınız varsa açık kaynak sürücüler pek performanslı olmadığı ve 3D desteklemediği için sistem sizi Nvidia sürücülerini yükleyip yüklemek istemediğinizi sorar. Burada yüklemeyi onaylamalı ve Nvidia sürücülerini yükletmelisiniz. Bundan sonra sistemi bir kez yeniden başlatın.

Tekrar yukarıdaki verdiğim yoldan gidip görsel efektlerde ekstra seçeneğini seçin ya da seçtiğinizden emin olun.

Şimdi de CompizConfig ayar yöneticisini sistemimize kurmalı. Bu 3D kübü etkinleştirip bazı ayarlarını kolayca yapmamızı sağlayacak bir bileşen. Bunun için Uygulamalar > Ubuntu yazılım merkezi ya da Applications > Ubuntu Software Center yolundan gidip paket yöneticimize girelim. Burada soldaki menüden en üstteki seçeneğe bir kez tıklayalım. Sonra da pencerenin diğer tarafındaki arama kutusuna Compiz yazalım. Bundan sonra aşağıda sistemde yüklü olan ve yükleyebileceğiniz paketler çıkacak. Yüklü olanlarda yeşil bir tik olacak.

Ubuntu yazılım merkezinde Compiz araması.

Compiz uygulamasında yeşil onay tiki varsa bu kurulu demektir. Yoksa program adına çift tıklayarak açıp Install ya da Kur, Yükle vs. üst yandaki seçenekten kuracağız. Eğer program kurulu ise install ya da kur seçeneği olmaz, kaldır ya da remove seçeneği olur. Kuruluma başlamadan önce parolamız istenecek, bu Ubuntu’da sıkça karşılanılan bir şey, sistemi kurarken belirlediğimiz parolayı gireceğiz ve Doğrula ya da Authenticate butonuna tıklayıp devam edeceğiz. Kurulum başlayacak ve az önce kurma butonunun olduğu yerde bir dolan çubuk olacak. Çubuk dolunca kurulum bitmiş olacak ve yerine Remove ya da Kaldır butonu gelecek. Bunun da amacı, o modülü sistemden kaldırmak. Devamında Advanved Desktop Effects Settings uygulamasına tıklayıp bunu kuracağız. Kurulum bitince de Ubuntu yazılım merkezini kapatacağız.

CompizConfig ayar yöneticisi

Sistem > Tercihler > CompizConfig Ayar Yöneticisine gideceğiz. Burada birçok modülde bir çok ayar vardır ama detaylarına girmeyeceğim. Masaüstü sekmesinin altında Kübü döndür modülünü bulacak ve ona tik atacağız.

Küpü döndür seçeneği seçilir.

Birkaç bağımlılık soracak. Bunlarda kübü döndürme seçeniğimizde ısrar edecek ve istenen değişiklikleri yapacağız.

Masaüstü küpünü etkinleştir butonuna tıklanır.

Masaüstü Duvarı eklentisini pasifleştir butonuna tıklayın.

Devamında da Ctrl + Alt tuşlarına basıp faremizi oynattığımızda kübümüz dönüyor olacak.

Ayarları değiştirmek için yine bu CompizConfig ayar yöneticisini kullanacağız. Burada her modüle tıklayarak hangi fonksiyon ya da efekti hangi tuş bileşimiyle yapacağımızı, süreleri ve çeşitli şeyleri ayarlayabiliriz.

Performans grafik işlemcimize ve donanımımıza göre değişebilir. Nvidia kartlarda video oynatırken dahi masaüstü küpünü döndürebiliyorum. Ancak eski bilgisayarımda küp dönerken video yüzeyi kararıyor mesela. Bunun gibi farklılıklar olabiliyor sistemden sisteme.

Kağıt arayüzlü derken yaptığımız işlemler bir matematik defteri şeklinde bir alana çizilip yazılıyor ve işleniyor.

Program telefonumda vardı ve Türkçe dil desteği yoktu, bunu sağlamak üzere geliştiricisiyle iletişime geçmek için sitesine bakıyordum ki Türkçe desteği de olan daha yeni bir sürümü çıkmış piyasaya. Ben de tanıtayım biraz dedim.

Aslında program benim çoğu işime aşırı fazla geliyor bu aralar, ancak KPSS çalışmalarına başlayınca verimli kullanabilirim belki. Çünkü tam bir profesyonel uygulama, matematikte yapmayı bilmediğim çoğu şeyi yapabiliyorsunuz desem tam olur.

SMath Studio programının dediğim gibi farklı sürümleri var. Bunların hepsini kendi forumlarındaki indirme kısmından son sürüm ile ilgili bağlantılardan indirebilirsiniz. Doğrudan bağlantı vermek ya da buraya yüklemek istemiyorum, zira güncel tutması zor oluyor. Programın handheld yani taşınabilir aygıtlar için olan sürümü Windows Mobile temelli cep bilgisayarı ve akıllı telefonlarla uyumlu ve bundan başka masaüstü Windows ve Linux sürümleri de var, aynı sayfadan indirilebilir.

Bunu ilk bu yıl fark ettim. Opera ile sayfaya girdim ve aşağıdaki gibi bir görüntü ile karşılaştım.

Opera’da MS LRN Viewer

Önce çakışan standart problemi falandır dedim ama aklıma MS’in uyanıklık yapıp Opera’yı engelleyebileceği aklıma geldi. Ancak Opera sitenin Opera’yı tanımaya çalıştığına dahir hiçbir uyarı vermedi. Normalde bu IE’nin eskiden beri kullandığı oyunudur. Eğer bir MS sitesine Opera ile girersen sunucu sana Internet Exploder’a gönderdiğinden değil de farklı bozuk bir sayfa gönderiyor. Opera da bozuk sayfayı tamir edemiyor tabi, hatta bu sayfa IE ile açıldığında IE Opera’dan daha beter dönüştürüyor sayfayı. Bunu düşünerek Opera’yı siteye kendisini IE olarak göstersin diye ayarladım, yeni ziyaretçi aracı bu oldu: Mozilla/4.0 (compatible; MSIE 6.0; Windows NT 5.1;

tr) Siteye tekrar girdim, yine aynısı.

Dedim kesin standart problemi, FF sürümü zaman olarak daha yeni, o girer. Ondaki görüntü:

Firefox'da MS LRN Viewer

Dedim ulan şerefsiz MS. Yine inanmak istemiyorum ya, bizim okuldakiler birşeyleri karıştırıp bozmuşlardır diyorum ve Internet Explorer (7) ile deniyorum:

Tataaa ve IE'de MS LRN Viewer açılır

İşte şimdi Bill amcaya ( bed ) dualar etme vakti, çok yaşa sen Bill amca. IE dışında herkese kapılarını (gates – bahçe kapısı) kaparsın ha, ben de böyle kulak çınlamasına, rahatsızlığına sebep olurum.

Microsoft LRN Viewer çeşitli üniversiteler ve şirketler tarafından çevrimiçi eğitim amacıyla kullanan işe yarar bir yazılım. Ancak MS bunu da kendi niyetlerine alet edip, sadece IE’de çalışacak şekilde ayarlamış, veya IE’yi MS ürünlerini farklı çalıştıracak şekilde ayarlamış, onu bilemeyeceğim. MS bunu yapmaya sadece üniversite ve şirket eğitim bölümleri gibi akademik ortamlarda Internet Exploder kullanılmasını sağlamak için yapıyor. Yoksa normal kullanıcı Firefox ya da Opera ile sörf keyfi varken gidip sadece bir bu eğitim sitesine giremiyor diye rahatlığından feragat edip Internet Exploder kullanmaz.

Microsoft’un tekelci kafasının ürünü bu. Windows altında bile açılamayan bir siteyi bir de Linux, Solaris ya da Mac ile düşünün. Belki Mac için eskiden var olan IE sürümü ile açılır ama o da şüpheli, çünkü geliştirilmesi çoktan bırakılmış. Linux’a geçmeyi düşünsem ne olacak, okulu mu bırakmalıyım. Cep telefonumdan Pocket IE ile denedim onda da açılmıyor, o bari IE, MS ürünü onda bari açılsın yahu.

Problem sadece benim bilgisayarda mı deyip İnternet’e bir baktım, sadece bende değil genel bir durum. Internet Exploder dışında hiçbir İnternet gezgininde açılmıyor (Safari’de de açılmıyormuş). Bir de bir forumda konu ile ilgili bir başlıkta ilginç birşey vardı. Konuda bir cevap 15 Şubat 2005 yılında gönderilmiş, bir başkası da 12 Şubat 2009′da konuya cevap yazdığı için moderatör tarafından uyarılıp konu kilitlenmiş*. Yani ikisinin arasında dört yıl fark var ve MS dört yıldır hiçbirşeyi değiştirmemiş.

Site sanırım ziyaretçi aracı (UserAgent) yazısına ve JS nesnelerine bakarak gezgini sorgulamıyor, çünkü Opera bu alanda uyarı vermiyor, zaten böyle birşey olsa nesneleri false olarak tanıtıyor. Demek ki site doğrudan sadece IE’nin yorumlayabileceği bir sayfa gönderiyor.

Internet Explorer 6 sürümü çıktığında sanırım en iyi gezgindi. Ancak ondan sonra bir daha güncellenmeyince ortalık da diğer gezginlere kaldı. Bir de web standartları diye birşey çıktı ortaya. Tabi güncellenmeyen IE’nin pek haberi olmadı bundan. FF ve Opera bunlara uymayı denedi ama bir sorunla karşılaştılar, IE bunlara uymadığı için kimse de standartlara uymaya çalışmıyordu. Böyle olunca da tek çözüm standartlara uymamaktı, çünkü uyarsa o sayfada hata oluşuyordu, ille bir taraf bir yere kayıyordu. Böylelikle bütün gezginler sözde aynı standartlara destek sunsalar da aralarında devamlı fark oldu, çünkü herkesin çözüme yaklaşımı farklı idi. FF IE gibi yapayım dedi, Opera IE gibi yapmam dedi ortalık karıştı. Şimdi söyleyin bakalım IE Internet Explorer ismini mi Internet Exploder ismini mi hakediyor.

IE en şerefli, en dürüst gezgin

Ne o şaşırdınız mı, evet IE en dürüst İnternet Gezgini. Neden? Opera birinden sekme özelliğini çaldı, FF onu ondan çaldı, Opera FF’ten başka birşey gördü çaldı, sonra Safari geldi o da ikisinden de çaldı. Ancak IE çala çala sadece sekmeli tarama özelliğini çalmış, gerisini koy vermiş. Onca şey varken basit birkaç gösteriş şeyiyle yetinmiş. Anladınız mı şimdi neden daha dürüst olduğunu.

Sun yaklaşık 2007′de Java ME platformuna masaüstü Java sürümünden tanınan Swing’i dahil ederek kullanan bir SavaJe OS adında Java temelli bir işletim sistemi geliştiren SavaJe şirketini satın almıştı. Bu işletim sistemine sahip ilk telefon Jasper S20 Sun’ın Java One konferansında tanıtılmıştı. Ancak piyasaya biraz geç ve kısıtlı sürülen bu telefonlar tutulmadı. Bu da Sun’ın bir işine yaramadı. Zaten SavaJe şirketi de satın alma döneminde batmak üzereydi. Sun muhtemelen SavaJe OS’nin ölmemesi ve teknolojisini kullanabilmesi için şirketi satın aldı. Şu an da geliştirdiği JavaFX Mobile üzerinde bu teknolojiden faydalanıyor ancak henüz tam olarak buna sahip telefonlar piyasada yok pek.

Geçen yıl da Sun ünlü veri tabanı MySQL’i geliştiren şirketi satın aldı. En yaygın kullanılan veri tabanı sistemlerinden biri onun denetimi altına girdi. Ayrıca bu ona JavaDB’yi geliştirmek ve yaymak için olanaklar sağlasa da bundan pek faydalanamamış anlaşılan. Oracle’ın esas satınalma nedenlerinden biri Sun’ın elindeki MySQL. Bunlar dışında daha önceden NetBeans vs. satın almaları var.

Sunucular Sun’ın esas işi olarak görülüyor. Şirket kurulduğundan beri “Network is the computer” yani “Ağ bilgisayardır.” felsefesini kullanıyor ve birçok forumdan okuduğum kadarıyla sunucuları iyiymiş ama pek bilgim yok.

Bir de ünlü Java programlama dili ve Java platformu var. Platform bağımsız programlama dili, bir uygulama teoride hem Windows hem Linux hem de Mac işletim sistemlerinde çalışabiliyor. Bunun sloganı da “Write once, run everywhere” yani “Bir kez yaz heryerde çalıştır”. Burada da şirket kaymağı daha çoğunlukla sunucular için olan sürümü Java EE’den yiyor. Masaüstü sürümü Java SE daha ziyade OpenOffice.org, NetBeans, Vuze ve LimeWire gibi çeşitli programlarda kullanılıyor. Bunların dışında genel kullanıcı için çok önemi olduğu söylenemez ama şirketler vs. uygulamalarını bu platformda yazdırmayı tercih edebiliyor. Bir de muhtemelen normal kullanıcıların en farkında olduğu platform Java ME yani beş telefonları için Java sürümü var. Iphone dışında neredeyse her telefonda yüklü veya yüklenebilir. Çoğu cep telefonunda da bundan başka programlama platformu olmadığı için şirketin burada şansı fazla. Bir de İnternet gezgini içinde uygulamacıklar çalıştırabilmeyi sağlayan Applet teknolojisi var ama şirket buradaki payı çoktan Flash ve JavaScript’e kaptırmış durumda hala applet kullanan Wikipedia dışında çok az site var. Aslında Oracle’ın da ilgilendiği bir diğer kısım bence şirketin Java kısmı, zaten uzun yıllardır partnerler artık şirket onların oldu tam olur. Java içinde de kurumsal Java EE platformu.

Bir de şirketin “çökmeyen işletim sistemi” olarak ün yapmış Solaris işletim sistemi var, Linux gibi Unix üzerine geliştirilmiş kişisel bilgisayarlardan ziyade sunuculara yönelik bir işletim sistemi. Oracle bu kısım ile ne kadar ilgilenir bilmem uzun süredir Linux ile çalışıyor çünkü ancak işine yarar amaçlara kullanacağı kesin.

Şirketin Java ile geliştirdiği bombalardan biri OpenOffice.org açık kaynak ofis paketi. Muhtmelen Oracle’ın sevdiği diğer yazılım. MS Office’e iyi bir rakip olması ve yaygın kullanımı ile dikkat çekiyor.

Bir de NetBeans, JavaDB, GlassFish, SunStudio ve VirtualBox gibi yazılım ve teknolojileri var. Bunlar da Oracle’ın dikkatini çeken şeyler olsa da esas olarak yukarıdakiler temel ilgi alanı olmalı.

Bunlar şirketin güçleri idi ama artık pek yeterli değiller demek. Java zaten baştan beri sanal makine üzerinde çalıştığı için karşı çıkılan ve yavaş hantal bulunan bir projeydi. Uygulamanızın bellek kullanımı yüksek olsun istiyorsanız onu tercih etmeliydiniz. En basit bir yazılım için bile oldukça fazla bellek kullanan bir sanal makine vardı. Yıllar geçti hızlandı hafifledi ama Dünya da durmadı. Yazılım geliştirici sayısı arttıkça şirketler uygulamalarını farklı platformlar için yazdırmaya başladı, böylece uygulamalar platform bağımlı olsa da performans olarak daha iyi durumda idiler. Bir de Java ilk Windows ve Linux için çıkarıldı, Mac bu uygulamayı işletim sistemine katabilmek için tonla lisans ödeyip yazılımı kendi geliştirmek zorundaydı bu da uyumsuzluklara ve Steve Jobs’un Sun’a nefretine sebep oluyordu. Kurumsal alanda kullanımı ise zaten platform bağımsızlığı ile alakalı değil, Java EE platformunun olgunluğu, gücü ve güvenilirliği ile ilgili. Burada durumu iyi ama Java düşmanları Facebook gibi çoğu popüler sitenin Java EE ile hazırlanmadığına dikkat çekiyor.

Cep telefonlarında durumu iyi ama son çıkarılan MIDP profili 2.0′on üzerinden 5 yıl geçti ve üç yıldır 3.0 söylentileri söylenip duruyor, daha bir aktivite görülmedi. Bir de Steve Jobs Mac’e Java desteği sağlamak için ödediği dolarların öcünü Iphone cihazına Java desteği eklemeyerek ve hatta sanal makine sistemini cihazlarında yasaklayarak aldı. Bir de “Java is a ball chain” diyerek bir tartışma başlattı ve Sun’ın kendi işine bakmasını tekrar sunucu üretmesini falan söyledi. Iphone’da Java desteği olmamasını da çoğu kullananı sorun olarak görmedi, bu da Java ME’nin de öldüğüne işaretmiş.

Bir de Java’da platform bağımsızlığı özelliği de kuşkulu artık, uzun zamandır ben kısaltması WORA olan Write Once Run Everywhere yerine “Write Once Don’t Run Again”, WODRA diyorum. Çünkü özellikle Java ME tamamen dağılmış bir platform. Her üretici kendine özgün birşeyi koyup başka birşeyi çıkarıyor. Sun bunu bazı telefonlara kendi Java ME yazılımı hazırlayarak düzeltmeye çalışsa da sorun hala ciddi, Cep Ingilizce uygulamam Symbian olmayan Nokia ve Samsung telefonlarda çalışmıyor hala, peki diğerlerinde neden çalışıyor. Masaüstünde de Mac ile aynı durum var, Java SE 1.6 sürümleri yayınlanmaya başlandığında bile Mac sürümü hala 1.5 ile uğraşıyordu.

Java ile ilgili son hamle de JavaFX olayı. Bu gelişmiş özelliklerle dolu kullanıcı taraflı bir JavaFX, JavaFX Script ve cep telefonları için JavaFX Mobile platformları demek. Ne işe yarar, daha güzel grafiklerle dolu daha kolay kullanımlı uygulamalar vs. Masaüstü sürümü yayınlandı ve bazı test uygulamaları var. Bu tür uygulamalar da eski Java gibi uzun sürede yükleniyor vs. daha ilk denemelerde sinir oldum. JavaFX Script de JavaFX’e dahil yeni bir kod türü. JavaFX Mobile SavaJe platformu kullanılarak geliştirilen yeni Java platformu ve cep telefonları için yeni Java olarak düşünülüyor. İçine Swing ve JavaFX Script de dahil. Şirket belki MIDP 3.0 yerine bunu geliştirip yayınlayabilir.

Bir de şirketin Java’yı yaygınlaştırmak için vs. geliştirdiği beta durumundan çıkamamış bir sürü de projesi var. Mesela en çok söz edilenlerden biri Looking Glass projesi (LG3D), tamamen üç boyutlu ilk masaüstü ortamı. Tanıtıldığı dönemde bilişim basınında yazılanları hatırlıyorum da yeni Linux dağıtımlarında standart olması falan bekleniyordu. Ama aradan geçen yıllara rağmen öyle birşey henüz olmadı ve proje için yaklaşık iki yıldır da yeni bir yapı yayınlanmadı! Yani işi bitik bir proje olarak görülmesi normal. Daha bunun gibi projeleri var. Aslında Java da geniş kesimde masaüstünde yeterince kullanılmayan bir yazılım olduğundan bu kategoride görülüyor.

Oracle da 1977′den beri var olan özellikle veri tabanı sistemleri konusunda uzman kurumsal alana yönelik ürünler üreten bir şirket. Oracle fikrimce Sun’ı temel olarak MySQL, Java EE ve OpenOffice.org için satın aldı, esas pasta onların. Bu alanlarda yoğunlaşacaktır ama Java ME gibi diğer alanları da bırakmayacaktır. Hatta mali gücüne güvenerek yarım kalmış projeleri de devam ettirebilir, bu da iyi olur. Uzun süredir cep telefonları için bir Java yeniliği yapılmamıştı mesela, MIDP 3.0 ya da JavaFX Mobile çıkarabilirler artık. Kendilerinden isteğim, Canvas üzerine temel UI elemanları koyulabilsin, büyük kolaylık olur.

İlginç bazı yorumlar ise Sun Solaris’in de sahibi olduğundan en azından Microsoft gibi bir şirkete satılmadığı. Aslında öyle olsa merak ediyorum, Microsoft Windows’a çökmeyen işletim sistemi ünvanı kazandırabilirmiydi, yoksa Solaris’i de mi batırırdı, bence ikincisi.
Konuyla ilgili: Melih Bayram Dede.

Diğer çalışmayan grubuna alabileceğimiz yazılımlar da oyunlardır. Daha çok kullanıcısı olduğundan geliştiriciler oyunlarını genelde Windows ve DirectX için geliştiriyor. Belki Linux ile ilgili en önemli konu bu. Ancak bu konuda da orijinalleri kadar olmasa da başarılı alternatifler var. Arayınca bulamadım ama olduğunu biliyorum. Yani araba yarışımı, FPS mi, RPG mi her türünden var. Ayrıca OpenGL grafik kütüphanesini kullanan oyunların Linux sürümleri de var, hatta bazıları da ücretsiz veya Linux geliştiricilerine kaynak kodları sağlanıyor. Linux muadili olmayanlar için ise çeşitli emülatörler var, bu emülatörler ile Windows oyunlarını Linux ile de oynayabilirsiniz. Aslında Linux’un Windows’u yenmesinin en kolay yolu oyunlar. Oyun pazarı Linux’a da kaydırılırsa Windows’un bir üstünlüğü kalmayacaktır ( *** ).

Bununla ilgili ilk sitem için bir yazı yazmıştım, kapatınca buraya aktardım ama aradan üç yıl geçti, dolayısıyla oldukça eski bir kaynak ( * Ortak Platform Linux – Windows Programları).

Bu süreden sonra bu kaynağı güncellemek gerekliydi ama yerine bulduğum farklı bir kaynağı paylaşmaya karar verdim.

Çoklu Ortam

Ofis

Masaüstü yayıncılığı

İşe yarar araç gereç

Sunucu

Bilimsel

Güvenlik

Diğer

*

Diski kaç hafta önce istemiştim hatırlamıyorum ama şimdi de ikilem içinde kaldım. Çünkü Pardus kurmayı da düşünüyordum. Ama Pardus kalıplarını yazdıracağım zaten nasılsa Ubuntu gelecek disk israf etmeyeyim diyordum ama zaten disk yoktu. Şimdi disk var ve Pardus da kurabilirim düşük bir ihtimalle çünkü 2008 sürümü. Şu paragrafı yazarken bile kaç kez cümle değiştirdim yahu.

Ubuntu diskim

Bu diskler uzun süredir ücretsiz geliyordu ama daha sonra kesildi. Ne oldu diye bakayım demiştim, istedim gönderdiler, ara sıra istemek gerekiyormuş herhalde, tabi adamlar bilmiyorlar ki sağmıyım ölümüyüm.

Bu diskler tamamen beleş, siz de Ubuntu Linux bedava yoğun disklerden (CD) istiyorsanız, shipit.ubuntu.com adresinden kayıt olmalı ve istek formunu doldurmalısınız. Diskiniz en geç altı hafta içinde elinizde olacaktır.

Sponsor Canonical’ın bu çalışmaları özgür yazılımın gelişmesi ve yaygınlaşması adına çok iyi bir uygulama. Hiç değilse Windows’tan daha iyi bir yazılımın bedava olabileceğini kanıtlayabiliyorlar. Çünkü çoğu Windows kullanıcısı için özgür yazılım önemli birşey değil, beleş yazılım önemli. Windows da böyle yapsa bakın bakalım hala XP kullanan kalıyor mu, herkes iyi kötü Vista kullanırdı.

Marvell PXA168 özellikleri:

• MIPS/MHz bakımından daha performanslı ve tam ARM v5TE uyumluluğu var.
• L1 ve L2 önbellekleri ve hızlı DDR2 desteği video ve grafikler için işlemcinin ihtiyaç duyduğu bant genişliğini sağlıyor.
• MPEG-4 720p 30 fps, H.264 D1 30 fps hızlarda video desteği.
• Ayrıca güç tasarruf yöntemleri ile MIPS/mW bakımından daha tasarruflu.
• Video ve grafikler için donanımsal destek yüksek kaliteli ve çözünürlüklü içeriğe olanak sağlıyor.
• Intel’den aldığı Wireless MMX2 (WMMX2) ile harici bir işlemciye gerek olmadan çoklu ortam işlemlerini hızlandırıyor.
• Qdeo ICR özelliği görüntüler üzerinde oynayarak daha canlı ve etkileyici bir görünüm sağlıyor.

Marvell Sheeva çekirdeği kullanan işlemcinin diyagramı şöyle:

Marvell PXA168 diagram (Marvell Sheeva çekirdeğine sahip)

Diyagramından anlaşılabileceği üzere pek kullanışlı dört dörtlük bir işlemci. WUXGA’ya kadar çözünürlükte görüntüleri de destekliyor ve 5 in 1 denen kart okuyucu sistemine sahip.

İşlemci İnternet’e bağlı dijitaf fotoğraf çerçeveleri, navigasyon cihazları, taşınabilir ortam oynatıcılar, otomotiv kontrol paneli ve bilgi sistemleri, ev otomasyonu, taşınabilir televizyonlar gibi kullanım alanlarına sahip. Belki netbooklar gibi cihazlarda da görebiliriz. Bu işlemciye sahip cep telefonları da olabilir.

Desteklenen işletim sistemleri: Linux, Windows CE
Kodekler:

• Adobe Flash, Flash Lite, On2, Sorenson
• Video: H.263, H.264, MPEG-1/2/4, WMV9, RMV with wrapper for AVI, MP4, ASF, 3GP, MPEG, MOV
• Ses: WMA9, WAV, AAC, MP3, RMA
• Resim: JPEG, GIF, BMP, JPEG2000, HDPhoto, EXIF

İşlemci hakkında ayrıntılı bilgiyi şuradan(PDF) alabilirsiniz.

Telefon normal çalışması esnasında arka planda hiçbir fazladan program çalışmadan yaklaşık 32 MB bellek kullanıyor, bu da bana 18 MB bellek kalıyor demek. Bunu bellek iyileştirme programları ile 20 veya taş çatlasa 21 MB yapmak mümkün. Tabi o da çok bir fark yaratmıyor.

Windows Mobile 6 işletim sisteminde bütün Windows CE programları öyle bir şekilde yapılmış ki, programı açıyorsun ama programın kendi menüsünden kapatamıyorsun. Programı kapatmak için CeleTask gibi bir görev yöneticisi programı ile programı kapatmak gerekli. Tabi bu da biraz uğraştırıyor. Ancak işletim sisteminin temel program kapatma yöntemi bu değil. Yani bunu yapmana pek gerek yok (gibi görünüyor). Çünkü, Windows Mobile ekranda bir program çalışıyorken arka planda çalışan veya artık kullanılmayan programları cihazın bellek durumuna göre kendi kapatıyor. Bu sayede de yeni bir program çalıştırmak istediğinizde bellek sıkıntısı çekmiyorsunuz.

Bu başlangıçta oldukça iyi birşeymiş gibi görünüyor. Windows bu sayede kullanılan programları bellekte hazır tutarak Linux benzeri bir davranış sergiliyor ve performanstan iyi kazandırıyor. Örneğin; mesaj uygulamasının açılması bu şekilde hiç yoktan başlatılmasına göre çok daha hızlı. Linux işletim sisteminde de bellek olabildiğince gerekli olabilecek verilerle doldurularan hızdan kazanç elde edilmek istenir.

Bu bellek yönetim sisteminin kötü tarafı ise hangi programı kapatacağına karar verememesi. Karar vermesine veriyor ama önceliği daha yüksek olması gereken programlar önce kapatılabiliyor. Mesela telefonda XnView uygulaması ile resimlerinize bakıp TCPMP ile de müzik dinlemek isteyebilirsiniz. TCPMP doğal olarak arka planda çalacak ve 2 – 4 – 6 MB gibi sınırlarda bellek kullanacaktır. XnView uygulamasının şu anki sürümü resimlerin gösteriminde yaklaştırma vs. seçenekleri kolaylaştırmak için resim dosyasını tamamen belleğe yüklüyor. Bu haliyle de Windows’un kendi resim görüntüleme uygulamasından daha fazla bellek kullanıyor. Bu ikisinden başka da arka planda çalışan programlar olabilir. Durumumuz bu, bakalım şimdi ne olacak.

Aniden biraz yüksek çözünürlüklü veya depolama boyutlu bir fotoğraf görüntülemek istediniz, işletim sistemi boş ana belleğin yetersiz olduğunu fark etti ve arka planda çalışan programlardan birini kapatmaya karar verdi. Baktı TCPMP diğerlerine göre daha fazla bellek kullanıyor, bunu kapatırsa bellekten kârı daha fazla olacak. Sizin duygularınıza acımadan Windows TCPMP programını kapatıyor ve aniden arka planda çalan hoş müziğiniz kesiliyor.

Telefonum ile ilgili en büyük şikayetim bu durum. Bazen yeterli bellek olsa bile yine sırf arka planda çalıştığı için Windows TCPMP uygulamasını kapatıp beni sinir ediyor. Resim görüntülerken müzik dinlemek bu kadar gelişmemiş olan çoğu telefonla bile yapılabilecek birşey. Eski Sony Ericsson telefonlarımda bile bu çok başarılı idi.

Windows Mobile bu şekilde bellek yetmemesi durumunda arka plandaki uygulamaları kapatarak bellek kazanmaya çalışıyor. Peki Google’ın ünlü cep telefonu işletim sistemi Android bunu nasıl yapıyor.

Android öncelikle bellek ihtiyacının olduğunu ve yetersiz belleğin olmadığını fark ediyor. Bundan sonra bellekte çalışan programlara bakıyor ve o anda aktif olmayan programları depolama belleğine kopyalıyor ve ana bellekten siliyor. Bu şekilde ana bellek boşalmış oluyor. Burada gerekli uygulamaları çalıştırıyor ve uygulama kapatıldığında veya tekrar eski uygulama istendiğinde bunu depolama belleğinden alıp ana belleğe yüklüyor ve çalıştırıyor. Yani teoride Android çok başarılı bir bellek yönetim sistemine sahip oluyor. Çünkü bellek yetersizliği durumunda programlar kapatılmıyor. Neredeyse masaüstü bilgisayarlardaki tüm işletim sistemlerinde olan takas belleği (swap) özelliği ile diskte bir disk belleği dosyası tutarak burasını bellek olarak kullanıyor.

Bunu ilk Android tanıtımlarında görünce ne gerek var deyip ilgilenmemiştim ama bir süre Windows Mobile ile uğraşınca şimdi daha iyi anlıyorum.

Belki arkaplanda çalan müziğin kesilmesini bu da engellemeyecek ama WM işletim sistemine göre çok daha az olacaktır. Hatta programın kullanılmayan kısımlarının da diğer programdan ayrı olarak takas alanına atılması mümkün ise bu kesintilerin olmayacağı kesindir.

Standart işletim sistemlerine sahip Nokia, Samsung ve Sony Ericsson gibi çoğu telefonda bellek yönetimi ayarları tüm yazılımlar hesaba katılarak yapılmıştır. Yani müzik çalar şu kadar bellek kullanacak, resim görüntüleyici şu kadar kullanacak ve Java sanal makinesi bu kadar bellek kullanacak diye fabrika çıkışı ayarlanmıştır. Bu sebeple de bu tür cihazlarda bahsettiğim türden bir bellek problemi oluşmaz. Oluşacak olsa bile görüntülenmek istenen resim bellek yetmezliği uyarısı ile gösterilemez. Halbuki WM işletim sisteminde bellek yönetimi üçüncü parti programlardan etkilendiği için durum bu kadar basit değildir. Her programın sınırsız bellek kullanma hakkı vardır ve bu da problemlere yol açmaktadır.

Windows Mobile gibi işletim sistemli telefonlarda bir diğer sorunda işlemci kullanımının da programların insiyatifine kalmış olması. Mesela Jbenchmark Java performans testi uygulamalarını Sony Ericsson cep telefonlarında arka planda müzik ile çalıştırabilirsiniz. Performans zayıf görünecektir ama sonuçta her iki işlem de aynı anda olacaktır. WM işletim sistemli bir cihazda ise kullanılan Java sanal makinesi yazılımı (Örneğin; Esmertec Jbed) işlemciye olabildiğince yüklenince arka plandaki müzik çalar uygulaması için yeterli işlemci zamanı olmadığından müzik çalar uygulaması performans testi bitene kadar çalışmayacaktır. Bu WM işletim sistemli telefonlar için önemli bir sorundur. Bir işlem diğer işlemlere göre daha fazla işlemci kullanarak onların işleyişini bozmaktadır.

Bu iki problem Windows Mobile işletim sistemine sahip telefonların kullanıcıları için önemli bir problemdir. Bu sebeple cep telefonu seçiminde bunları göz ününde tutmakta fayda var. Cep telefonunuzu standart fotoğraf görüntüleme, çekme ve müzik dinleme gibi standart özellikler kullanacaklar WM işletim sisteminden uzak durabilirler. Veya günümüzde yeni cep telefonu modellerinin çoğunda 128 MB ve üstü bellek bulunmaktadır. Buna ve telefonda bulunan işlemciye dikkat etmeliler. 128 MB ana bellek ile muhtemelen benim yaşadığım resim görüntülerken arka plandaki müzik uygulamasını kapanması problemini uzun süre çekmezsiniz. Telefonunuzun işlemcisi de çok önemlidir. Bu tür telefonlarda mesajlar ve e-postalar gibi kayıtlar MS SQL benzeri veri tabanlarında tutulduğundan bunların sorgulanması vs. iyi işlemcilerde daha başarılı olmaktadır. İyi bir işlemci müzik çalarken mesaj uygulamasını açtığınızda veya bir e-posta işlemi esnasında sesin kesikli gelmesini engelleyecektir. Bu sebeple en az 128 MB belleğe sahip ve Intel Monahan serisi işlemcilere veya diğer markaların yeni model işlemcilerine sahip cihazlara dikkat etmek gereklidir. Piyasadaki çoğu cihazda bulunan Intel PXA27x serisi işlemciler fikrimce artık pek işe yaramazlar, mesaj uygulamasını açarken bile seste kesikliğe yol açabiliyorlar. Bu sebeple Toshiba G500 Portege gibi 64 MB bellek ve 420 MHz Intel işlemci ile lanse edilen cihazlardan bütçeniz el verdiğince uzak durun. Tabi bütçeniz ona yetiyorsa da kullandığınız programlara dikkat edin. Örneğin; WM 6 işletim sisteminin kendi resim görüntüleyicisi resimleri görüntülendikleri anda yaklaştırma seviyesine göre belleğe yüklediklerinden XnView gibi gelişmiş uygulamalara göre daha az bellek kullanırlar.

PETROL VE HURMA (petrol & hurma, ne alaka)
müthiş windows pencere (hadi be, çok mu müthiş)
yaşadığım yer (Google henüz ülke içinde yaşadığın yer ile ilgili aramaları desteklemiyor ya neyse.)
İNH nedir
sperm yenir mi (Bilmiyorum, bir dene, sonuçlarını buraya gönderirsin.)
recep ivdik f
kayyo (Kaydı gitti eski emektar servis, binlerce kişinin veri tabanları ile ibrlikte.)
meksika ulusal parkı
hatay künefe (Oooh, çok severim, çook.)
sınav sonuçlarım (İnternette benim gibi sınav sonuçlarını yayınlayan var mıdır? Bir ara ilk sırada çıkıyordum bu anahtar kelimelerde )
diş fırçasının ne işe yarar (Acaba ne işe yarar, daha bu soruyu soran var mı ya?!?)
yıldırımdan evi koruyan araç (Paratonerdir kardeş)
yaşadığım yerde hangi ekonomik faaliyetler yapılmaktadır (Önce o yeri yazsan belki Google daha yardımcı olabilir.)
wordpress sitem cok yavas (İnanmıyorum, hosting şirketini değiştir, biraz hızlanır, veritabanın çok büyükse de kendine bir sunucu al. Hatta veri tabanı sunucusu olarak ayrı bir makine de kullanabilirsin. )
korkunç boğa (korkunç olmasa olmayacak)
tirkiye deki topraklar (Türkiye diye yazılır o efendim.)
türklere uygun iq testleri (Girdiniz siteye, öğrendiniz zeka katsayınızı (IQ)  = 0, Türklere uygunmuş, sanki biz insan değiliz.)
porno yabancı site (Yerli verelim efendim, yabancı yok, gerçi porno da yok ama neyse, idare ediniz lütfen.)
50 kaç puan (Sence, bence elli)
piramit ve nil nehri hangi dünya ülkesindedir (Bir ara Türkiye’den kaçırılmış muhabbeti vardıya, sanırım şu anda nerede diye kontrol ediyorlar. )
500 mesaj bedava (evet harbiden bedava)
internette bilgisayarlar nasıl bilgi alışverişinde bulunurlar (Vay bu soruyu sevdim.)
jar dosyaları (Bu da hoşuma gitti.)
hatay künefe tarif (Ya bana hatay künefe demeyin.)
toprağın yayılış alanı (Çok geniştir çok.)
20 adet çözümlü paragraf sorusu (İlle 20′mi, o zaman yok, bende 21 adet vardı.)
windows xp nini görevleri nelerdir (Bu ne biçim bir soru, neyse çoktur efendim, çoktur.)
pdf telefonlar (PDF bir telefon nasıl olur merak ettim.)
ne kadar internet parası geldi (İnşallah çok gelmemiştir.)
porno mailleri geliyor (Evet, ya üstelik gönderme desen de işe yaramıyor, Dünya’da küçük penisli adem oğlu bırakamyacaklar valla. )
ıns tuşunun görevi (Bilgisayar kullanmayı öğrenmeye çalışıyor, aferin.)
emre matraş resim (O kim be )
binnaz binnaz olmazki şarkı (Bir Ciguli hayranı.)
Netlog açığı (Bu da hacker diye geçinenlerden sanırım.)
kutuplar hangi ülkededir (Hangisi Kuzey mi, Güney mi?)
ekonominin ülke bunalımlarına katkısı (Ekonominin bunalıma katkısı mı!!! Neyse. )
keş bellek hakkında temel bilgiler (Aferin, bu da bilgisayar donanımını öğrenmeye çalışıyor.)
bilgisayarda cepten msn (Bilgisayarda mı, cepte mi? )
seo çalışması nasıl yapılır (Şöyle efendim.)
japonlarla porno (Japon olmasa olmaz mı? gerçi o da yokya neyse.)
happiness atasözleri (O ne be.)
ülkücüler için söylenmiş sözler (Ne oldu, sen de mi söyleyecen?)
netlog kız bul (Keşke açılmasaydı demiştim.)
madde buz (!!!)
mik ekiyle biten kelimeler (Öyle bir ek mi vardı!!!)
kuluçka süresi nedir (???)
bilgisayari yavaslatan seyi bulun (Çok şey vardır efendim, Linux kullanın, yarısından kurtulun.)
marsa yerleşim (Bunu da sevdim, hayal gücü geniş biri.)
netlog a üye olan azgın kızlar (Yae açmayacaktınız şu Netlog’a (Sexlog denmesi daha iyi sanırım) erişimi.)
Kaz Dağı hangi ilimizdedir (Bundan aynı gün içine arayan çok fazla kişi vardı, sanırım öğretmenin biri böyle bir ödev verdi. )

Haberde Vista grafiklerine Linux altında da sahip olmanızı sağlayan bir Linux dağıtımından bahsediliyordu. Dağıtım Fedora temelli bir Linux dağıtımı olan ve SourceForge‘da geliştirilen Vixta. Dağıtım hakkında sitesinde ücretsiz, konfigürasyona ihtiyaç duymayan, kullanıcı dostu olduğu ve hoş bir görünüme sahip olduğu yazıyordu. Yazılımın ilk sürümü geçtiğimiz yılın Eylül ayında yayınlanmış. Son sürümü de Blue Release 4 EDu adında 099.Beta2 sürümü. Şu an kendi bilgisayarım yanımda olmadığı için inceleyemiyorum fakat aşağıdakiler gibi oldukça ilginç ekran görüntüleri var.

 Kontrol paneli.

Başlat menüsü. 

Bilgisayarım.

Aslında Linux kullanıcılarından hiç böyle birşey beklemezdim diyebilirim. Çünkü zaten Linux grafik ve görünüm olarak Vista’nın çok ötesinde. XGL, Ubuntu’nun bilhassa son sürümlerinde daha da geliştirilen Compiz, Sun’ın Looking Glass’ı vs. hepsi açık kaynak geliştirilen yazılımlar ve hepsi de Vista’taki görselliğe bin çekerler. Örneğin Windows Vista vs. Linux XGL yazımda Windows Vista ve Linux XGL’in karşılaştırıldığı bir video vardı, bunu aşağıda tekrar koyuyorum. Linux Vista’dan açık ara farkla öndeyken böyle bir Linux dağıtımın çıkarılması garibime gitti doğrusu.

Tabi belki şöyle bir düşünce ile de yapmış olabilirler, o zaman bir diyeceğim yok; ” Hey Microstupid (Microsoft’un lakabı) bak bizde yaptık, hem de daha iyi oldu, birşey yaptığını sanma oldu mu evladım!”. Kapalı kaynak bir yazılımın açık kaynak muadili ile karşılaştırılması gibi birşey olabilir. Ne de olsa;

Kapalı kaynakta sınır Microsoft, açık kaynakta sınır hayal gücünüz.

Dağıtımı indirip denemek isteyenler varsa şuradan farklı dağıtımlarına ulaşabilirler.

Bu arada bir Anadolu gazetesinin de sayfasında Linux’a yer vermesi oldukça hoşuma gitti, buradan tebrik ediyorum Anadolu Gazetesini.