Yeni ücretsiz ve açık Ağ video biçimimiz WebM

____________________________________________________________________

Google satın aldığı On2’nun geliÅŸtirttiÄŸi VP8 video biçimini açık kaynak hale getirip WebM video biçimi olarak yayımlıyor. Tabi tek başına deÄŸil; Opera, Mozilla gibi AÄŸ gezginlerini ve daha birçok destekçisi ÅŸirketi arkasına alarak. Her ÅŸey açık kaynak ve patent derdi olmayan özgür ve ücretsiz video biçimi için.

Haberi Opera’nın duyurusundan aldım. Duyuruda “high-quality free and open video for the Web” diyordu ki anlamı “AÄŸ için yüksek kaliteli ücretsiz ve açık video” oluyor. Bu dediklerinden açık olması dışında ücretsiz olmaları zor olduÄŸu geliyor akla deÄŸil mi.

HTML, CSS ve JavaScript gibi teknolojiler ücretsiz ve AÄŸ’da ya da Ä°nternet’te iÅŸte hangisini kullanıyorsanız ücretsiz olarak var ve kimse oluÅŸturduÄŸu bir HTML sayfa için kimseye para ödemiyor. Halbuki videoda iÅŸler biraz karışık. Video henüz HTML5 ile standartlaÅŸmaya çalıştığı için önceki çözümler patentli çözümler idi. Mesela Youtube H264 kullanıyordu ki sıkıştırma olarak çok baÅŸarılı bir biçim olup iÅŸlem gücü gereksinimi yüksek olduÄŸundan donanımsal destek olmadığında mobil cihazlarda biraz problemli oluyordu. Tabi bu özgür bir biçim deÄŸildi ve ücretsiz de deÄŸildi. Yalnız geçenlerde 2015 yılına kadar kullanımına ücretsiz izin verilmiÅŸti ki bu da biçimi o zamana kadar tekel yapmak sonra da ücretli hale getirip para kazanmak. Bu tür ücretli iÅŸler de ne yazık ki özgür olmadıklarından gelecekte tehlikeli sonuçlara sebep olabilecek biçimler. Bu sebeple de uzun zamandır açık kaynak ve ücretsiz bir video biçimi düşünülüyordu.

Yapılmak istenen Flash, H264 gibi ücretli ve patentli teknolojilerden uzak durup standart bir video biçimi geliÅŸtirmekti. Daha önceden Theora düşünülmüştü ama sanırım pek desteklenmiyor ÅŸu anda. Birçok eksiÄŸi olan Theora yerine Google, Opera ve Mozilla WebM’i seçmiÅŸ.

WebM video olarak Google’ın birkaç gün önce açık kaynak haline getirdiÄŸi V8 biçimini kullanıyor. Ses için OGG Vorbis biçimi kullanılıyor. Taşıyıcı olarak da Matroska kullanılıyor.

Söylenene göre bu biçimin sıkıştırması H.264’e göre biraz daha fazla imiÅŸ! Daha hızlı imiÅŸ! Eski bilgisayarlarda bile H.264’ten rahat çalışır imiÅŸ!

Yalnız buradaki yazıda VP8 teknik olarak incelenmiÅŸ ve vadettiÄŸi çoÄŸu ÅŸeyin yerine getirilmediÄŸini söylüyor. Hız olarak H.264’ten katkat yavaÅŸmış. Görüntü kalitesi olarak da H.264 ana profilinden biraz daha iyiymiÅŸ. Bu biçime video dönüştürmek istiyorsanız ise iÅŸlem H264’ten daha uzun sürüyormuÅŸ. Mesela HD çözünürlükte bir video H264 biçiminde saniyede 100 çerçeve civarı dönüştürülürken V8 ile saniyede 26 çerçeve civarında hızda dönüştürülüyormuÅŸ! Tabi buna OGG Vorbis sıkıştırması dahil deÄŸil sanırım. Bu durumda WebM biçimine dönüştürmeler oldukça yavaÅŸ olacak ki Youtube vs. siteler bu biçime geçerse videoların iÅŸlenme süresi uzayacak demektir. Ha bir de bu performans düşüklüğü anlamına da gelebiliyor ki bilgisayarınızda HD çözünürlükte bir filmi izleyememekle sonuçlanabilir bu. Aslında bu problem H264’te de var ama yerleÅŸmiÅŸ bir sistem olduÄŸundan ekran kartları, mobil iÅŸlemciler (Ör; Qualcom MSM 72xx, Marvell PXA31x) ve Blueray cihazları bu biçimi donanımsal olarak destekliyor. Sonuçta da pek performans problemi hissedilmiyor.

Halbuki V8 şu an donanımsal olarak bir platformca desteklenmiyor. Google sayesinde destekleyen donanım üreticileri olacaktır ve de ARM ile de mobil işlemciler için donanımsal bir hızlandırıcı üzerinde çalıştıklarını biliyorum.

Patent konusunda yukarıda verdiÄŸim baÄŸlantıdaki sayfayı incelerseniz V8’in H264 ile ortak yanlar taşıdığını ve kodun bazı kısımlarda belki de doÄŸrudan oradan alınmış olduÄŸunu anlarsınız. Bu durumda patent, lisans ve ücretsizlik konusu da tehlikeye giriyor. Her an bir ÅŸirket Google’a dava açarak bu biçimi ücretli hale çevirtebilir. Çünkü yapı olarak pek H264’ten bağımsız durmuyor.

Özetle AÄŸ’da videoyu açık ve ücretsiz hale getirecek video biçimi olarak seçilen WebM çok da mükemmel bir biçim olmayabilir. OGG Vorbis ses çözücüsü ve Matroska konteyneri kesinlikle çok doÄŸru özellikler. Ama Theora ile de tartışılan video sorunu pek giderilememiÅŸ sanırım. Biçimin video özellikleri Theora’dan çok da parlak deÄŸil yani. Ama ne olursa olsun arkasında AÄŸ gezgini ÅŸirketleri ve Google varken geliÅŸmemesini düşünmek zor. Tabi H264 ile olan kod benzerliÄŸi düşünüldüğünde de biçimin lisans konusunda pek de ayaklarının yere saÄŸlam basmaması biraz korkutuyor!

Şimdilik Opera ve Mozilla Firefox geliştirme sürümleri ile WebM video biçimini destekliyorlar. Aşağıdaki adreslerden istediğiniz Ağ gezginini indirip siz de WebM deneyebilirsiniz.

• Firefox.
• Opera.
• Chrome henüz hazır deÄŸil.

Youtube’da WebM videolarını izlemek için yukarıdaki AÄŸ gezginlerinden birini kurunca Youtube’a girip Youtube.com/html5 sayfasından HTML5 video desteÄŸini etkinleÅŸtirmelisiniz. Bundan sonra Youtube’da bir arama yapın ve arama sayfasının sonuna &webm=1 yazıp Enter tuÅŸuna devam edin. Ya da doÄŸrudan aÅŸağıdaki baÄŸlantı da sizi birkaç bu tür videoya götürür:

http://www.youtube.com/results?search_query=trailers&aq=f&webm=1

Bundan sonra açılan sayfalarda WebM biçiminde video izleyebilirsiniz. Videonun üzerine sağ tıkladığınızda Flash Player ile ilgili seçenekler çıkmıyorsa ve video penceresinde HTML5 ve WebM ile ilgili bir şeyler yazıyorsanız WebM biçimini kullanıyorsunuz demektir. Ayrıca buradan da kullandığınız programlara kod çözücü, Windows için DirectShow filtreleri vs. indirebilirsiniz. Tabi henüz taze olduğundan çok fazla kod çözücüvs. yok.

Åžurada HÃ¥kon Wium Lie’nin yazısını da okuyabilirsiniz. “I didn’t patent CSS” kısmı özellikle hoÅŸuma gitti. 🙂

WebM projesi AÄŸ sitesi.