HES’ler Bu Sefer Suçsuz Gibi

____________________________________________________________________

Ülkede işler biraz inadına gidiyor. Biri bir şeyleri birine inat yapıyor, birileri de ona inat bir şeyleri işine geldiği gibi yapıyor. Geçtiğimiz günlerde üzücü sel felaketleri yaşandı ülkemizde. Haberlerde felaketin bir nedeninin patlayan baraj kapakları olduğu söyleniyordu.

Biraz meraklı da olduÄŸumdan OpenStreetMap ve Gıgıl Earth’ten bölgeyi biraz inceledim ve ÅŸu patlayan HES’leri aradım. Ä°ki tane HES buldum Ezine Çay’ı civarında. Biri Bozkurt’a yakın 30 MW gücünde bir Ebru Regülatörü ve HES idi. Kilometrelerce mesafedeki regülatörlerden kanal ve borularla kendisine su getiriyor ve 1600 mm geniÅŸlikte bir borudan bu su santrale düşüp türbinlerini döndürüyor. Yanlış anlamadıysam iki kaynağı var ve ikisinden de su alınan yerde çok büyük olmayan rezervuarlar var.

Diğeri de Aybige HES diye bir tane sanırım. O da diğerinin su aldığı noktadan daha ileride kurulu, 6 MW güce sahip bir santral. Bu da belli mesafedeki bir regülatörden boruyla su alıp jeneratörlerini döndürüyor.

Haberlere baktığımda ciddi su biriktirme kapasitesi olan büyük rezervuarlı HES’ler düşünmüştüm. Belki kapaklar patlamamıştı, sadece taÅŸmayı önlemek için savaklardan su salınmıştır diyordum. Ama bu iki santralin su regülatörlerine ve o yerleÅŸim yeri içinde akan suyun videolarına bakınca, o suyun içinde her saniye bu santrallerin tutabildiÄŸi sudan birkaç kat fazla suyun aktığı görünüyor açıkçası!

Bu seferki sel olayında bu HES’lerin baraj kapağı patlaması veya birden su salmaları vs. ÅŸeklinde bir suçları yok gibi. Sele sebep olacak ÅŸekilde ciddi su tuttukları rezervuarları yok. Olan ufak regülatör ya da rezervuar alanları da hem küçük hem uzak. Daha sonra DSÄ°’den de açıklama geldi zaten, HES’lerden kaynaklı deÄŸil, HES’ler depolama yapan tip HES’ler deÄŸil diye. Hani o setlerin kendisi patlamış olsa bile o akış içinde hiç etkisi olmaz gibi.

Tabi HES’ler ülkemizde kötü ünlü olduklarından ve bu tür yetkililerin açıklamaları da sorunları ve sorumluları örtmek için yapılıyor gibi göründüğünden pek de inanılmıyor HES’lerin suçsuz olduÄŸuna. Hatta iktidarı sıkıştırmak için muhalif kesim tarafından da üstüne gidiliyor. Ä°ÅŸin siyasi boyutu baÅŸkadır ama bu tür olayları iyi anlayabilmemiz için sorunun gerçek nedenlerini düşünüp olur olmaz nedenimsiler üretmemekte fayda var. Hele ABD’deki patlamış baraj görüntüsünü alıp bizdeki HES’miÅŸ gibi pazarlamaya çalışan medya kaynakları tam adi bir iÅŸ yaptılar.

Bakıyorsun, ÅŸehir içinde genişçe bir dere yapılmış ve çevresindeki planlama da az çok düzgün görünüyor. Ama uzun yıllar arasında yaÄŸan ÅŸiddetli yağışlar hesaba katılarak planlar yapılmadığından oradaki akarsu alanı o kadar suyu taşımakta yetersiz kalıyor. Bir de suyla gelen tomruklar vs. önüne gelen yerleri tıkayıp suyun iyice içerilere yayılmasına sebep oluyor. HES’lerin de inÅŸa edilirken yapılan yanlış ÅŸeyler, deÄŸiÅŸik su yönlendirme çalışmaları gibi ÅŸeyler olmuÅŸ olabilir tabi ama olay kapak patlaması vs. deÄŸilken hedef ÅŸaşırtmaya gerek yok. Gerçekten bir sorunları varsa, o irdelenip ortaya konulmalı. Kuruldukları yerlerde, su kanallarından dolayı farklı ÅŸeylere sebep olmuÅŸ olabilirler, kim bilir. Ama iktidar ve muhalefetin birbirine inadı ile iÅŸ yapılmamalı.

Bu arada ilgili HES’lerin harita linkleri:
Ebru Regülatörü ve Hidroelektrik Santrali, OSM, Geofabrik Map Compare

Aybige Regülatörü ve Hidroelektrik Santrali, OSM, Geofabrik Map Compare