Ä°STANBUL’UN Ä°ÅžGALÄ°

____________________________________________________________________

Ä°stanbul’un iÅŸgali ile ilgili ödevimide koydum.Buyrun Sömürün.Yalnız bunda hangi kaynaklardan yararlandığımı hiç bilmiyorum.Umarım baÅŸka biryerlerden doÄŸrudan kopyala yapıştır yapmamışımdır.Umarım faydalı olur.

Ä°stanbul’un iÅŸgalinin temel nedeni son Osmanlı Mebusan Meclisi’nin Misak-ı Milli (Milli Ant) adlı bir karar almasıdır.Bu olay şöyle cereyan etmiÅŸtir;

a- Son Osmanlı Mebuslar Meclisi ve Misak-ı Milli (29 Ocak 1920):

PadiÅŸah Vahdettin, Mondros AteÅŸkes AntlaÅŸmasının, uygulamaya konulduÄŸu günlerde Mebuslar Meclisi’ni kapatmıştı.Amasya görüşmelerinde ise yeniden açılması kararı alındı.Meclis üyelerinin çoÄŸunluÄŸu önceden kabul ettikleri halde, ne Mustafa Kemal PaÅŸa Meclis BaÅŸkanı seçildi, ne de “Müdafaa-i Hukuk Grubu” kuruldu.Mustafa Kemal Ä°stanbul’da toplanacak meclisin uzun süreli çalışamayacağını ve serbest karaklar alamayacağını düşündüğünden Mebuslar Meclisinin Ä°stanbul’da toplanmasına karşıydı.Bu iki konudaki geri adımlarla da Mustafa Kemal’in, Ä°stanbul’da kurulacak bir meclisin etki altında kalmadan çalışamayacağı konusundaki görüşleri doÄŸrulanmış oldu.Fakat önceleri meclisin Ä°stanbul dışında güvenlikte olan bir ilde toplanması için çok çaba sarfettiysede hükümete kabul ettirememiÅŸti.7 Kasım 1919’da seçimler yapıldı.Mebuslar Meclisi için yapılan seçimleri, Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti’nin adayları ya da desteklediÄŸi kiÅŸiler çogunlukla kazandılar.M.Kemal seçilen bir kısım mebuslarla Ankara’da görüştü. Misak-ı Milli esasları kararlaÅŸtırdı.Mebuslar Meclisi 12 Ocak 1920’de Ä°stanbul’da toplandı. Temsil Heyeti taraftarı Mebuslar, Felah-ı Vatan(Vatanın KurtuluÅŸu) grubunu oluÅŸturdular. Bu grup Misak-ı Milli adlı belgeyi hazırladı.28 Ocak 1920’de de “Ahd-i Milli” olarak Misak-ı Milli kararları bir gizli oturumda kabul edildi.Bu son Osmanlı Mebusan Meclisi’nin en önemli icraatı olmuÅŸtur.Bunun sonucunda Erzurum ve Sivas Kongresinde alınan kararlar Osmanlı Mebusan Meclisi tarafından kabul edilmiÅŸtir.17 Åžubat 1920 tarihli oturumda da basında yayınlanması ve bütün yabancı parlamentolara bildirilmesi kararlaÅŸtırıldı.Misak-ı Milli’nin maddeleri şöyledir;

1.) 30 Ekim 1918 Mondros Ateşkes Antlaşmasının imzalandığı sırada Türk askerinin koruduğu Türk vatanının tümü, ayrılık kabul edilemez bir bütündür.

2.) Kendi istekleri ile anavatana katılmış olan Kars, Ardahan, Batum ve Artvin’de gerekirse gene halkın oyuna baÅŸvurulabilir.

3.) Batı Trakya’nın durumunun tespitinde halkın oyuna baÅŸvurulmalıdır.

4.) Marmara Denizi ve İstanbul her türlü tehlikeden uzak tutulursa, Boğazlar dünya ticaretine açılabilir.

5.) Azınlıkların hakları, komşu ülkelerdeki müslüman halkın da aynı haktan yararlanmaları şartı ile kabul edilecektir.

6.) Milli ve ekonomik gelişmemizi engelleyip siyasi, mali ve adli sınırlamalar(kapitülasyonlar) kaldırılmalıdır.

ÖNEMİ:

– Erzurum ve Sivas Kongrelerinde alınan kararlar Mebusan Meclisi tarafından kabul edilmiÅŸtir.

– Türk vatanının bugünkü sınırları tespit edilmiÅŸtir.

– Böylece KurtuluÅŸ Savaşı’nın dayandırılacağı ilkeler açıkça ortaya konmuÅŸtur.

– Amasya görüşmelerinden sonra milli mücadeleye meÅŸruluk kazandıran ikinci ve daha önemli belgedir.

Ayrıca son Osmanlı Mebusan Meclisi’nin en önemli icraatidir.Misak-ı Milli ile, Mustafa Kemal PaÅŸa’nın düşünceleri, Osmanlı Parlamentosu tarafından da kabul edilmiÅŸtir.Osmanlı Meclisi’nin böylece tek kurtuluÅŸ çaresinin ne olduÄŸunu açıkça göstermiÅŸ oluyordu.

b-Ä°stanbul’un Ä°ÅŸgali

Misak-ı milli’yi iÅŸgal devletlerinin tanımaları ve benimsemeleri mümkün deÄŸildi.Onlar Mebusan Meclisinin her istenilen ÅŸeyi kabul edeceÄŸini sanmışlardı.Oysa, milletin temsilcisi olan Parlamento, iÅŸgali ve paylaÅŸtırmayı kabul etmeyeceÄŸini kararlaÅŸtırmıştı. Bu durumda yapılması gerekli ilk iÅŸ, Mebusan Meclisini aldığı bu karardan döndürmek olabilirdi.Ama bunu baÅŸaramadılar.Hatta iÅŸgal devletlerinin ve padiÅŸahın baskısı sonucu Ali Rıza PaÅŸa istifa etmek zorunda kaldı(3 Mart 1920).Yerine getirilen Salih PaÅŸa’da baskılara boy eÄŸmedi ve Mebusan Meclisini etkilemeye çalışmadı.Bunun üzerine iÅŸgal devletlerinin yapabileceÄŸi tek bir ÅŸey kalmıştı:O da Ä°stanbul’u resmen ellerine geçirmekti.

AnlaÅŸma devletlerinin donanmaları 13 Kasım 1918’den beri Ä°stanbul limanındaydı.Kentin belli yerlerine denetici ve gözetici düşman subay ve erleri konulmuÅŸtu ama Ä°stanbul henüz resmen iÅŸgal edilmemiÅŸti.Mebusan Meclisi’ni susturabilmek için bu adımın atılması gerekti.16 Mart 1920 sabahı kente çok sayıda Ä°ngiliz birliÄŸi çıkarıldı.Her taraf iÅŸgal edildi.Resmi dairelere, telgraf merkezlerine el konuldu.Karakollar basıldı.Harbiye Nazırı Fevzi (Çakmak) PaÅŸa odasından dışarı atıldı.Hiçbir suçu olmayan subay, er ve polis memurları ÅŸehit edildi.Anadolu’daki harekete sempatisi olanlar toplatılıp tutuklandı.Mebusan Meclisi basıldı. Ä°leri gelen mebuslar tutuklanıp hapse atıldı.Bunların bir bölümü de Malta adası’na sürüldü.Canlarını kurtarabilenlerin yapabilecekleri tek iÅŸ, Anadolu’ya kaçmaktı.O günden sonra Ankara, Ä°stanbul’dan kaçan mebus, asker, yazar, memur ve daha birçok vatansever kiÅŸilerle dolmaya baÅŸlamıştı.

Ä°stanbul’a iÅŸgal devletlerinin el koyması Osmanlı Saltanatının da sona erdiÄŸi anlamını taşır.PadiÅŸah, artık bir tutsaktan baÅŸka birÅŸey deÄŸildir.Ancak, Ä°ngilizler padiÅŸaha ve hükümetine dokunmadılar.Çünkü, onları kendi çıkarları için kullanmak istiyorlardı.Ä°stanbul iÅŸgal edilip Mebuslar Meclisi dağıtılınca, bunun, ulusal direniÅŸ taraftarlarına korku salacağını, dolayısıyla PadiÅŸah Vahdettin’in saltanat otoritesinin yeniden ve kendi yararlarına kurulacağını umuyorlardı.

Mebusan Meclisi’nin basılamsı, mebusların çoÄŸunun tutuklanması ve kaçması üzerine bu kurumun varlığı da sona ermiÅŸ ve 11 Nisan 1920’de padiÅŸahça hukuksal olarak dağıtılmış ve Osmanlı Parlamentosu da tarihe karışmıştır.

Ä°stanbul’un iÅŸgali üzerine Salih PaÅŸa Hükümeti artık birÅŸey yapamayacağını anlayarak çekildi.Vahdettin, Damat Ferit’i yine sadrazamlığa atadı(5 Nisan 1920).

Bu olay Mustafa Kemal’e Manastırlı Hamdi Efendi adında yurtsever bir telgrafçı tarafından bildirildi.Bu olay üzerine Mustafa Kemal durumu vatanın her yanına yaydı ve protesto etti.Ä°stanbul ile telgraf ve telefon haberleÅŸmesinin kesilmesini istedi.Ä°ÅŸgal güçlerinin Adana’dan Anadolu’ya yapacakları sevkiyata engel olmak için Geyve ve Ulukışla demiryollarını tahrip ettirdi.

İŞGALİN SONUÇLARI:

– TBMM’nin açılmasına imkan hazırlandı.

-Osmanlı saltanatının bir nevi sonu oldu.