5G Frekans İhalesinde İhaleye Çıkılacak Frekanslar

____________________________________________________________________

Hani bize bir 5G gelecekti, o ne oldu? Hani yıllardır seneye seneye seneye dediÄŸimiz bir ihale vardı, o ne oldu? Soruların hâlâ net bir yanıtı yok. Ancak ÅŸuanki en net durum ihale edilecek frekanslar belirlendi ve Ekim ayında da bir aksilik, bir terslik, bir oyunbozanlık olmazsa 5G frekans ihalesinin yapılacağı. Hani o zamana kadar çok ÅŸey deÄŸiÅŸebilir, çok ÅŸey olabilir ve ihale bulut da olabilir. Ama ÅŸuana kadar elimizdeki bilgiye göre az çok ihale içeriÄŸi belli ve 5G’ye yaklaşıyoruz.

5G dediÄŸimiz yaklaşık 9 yıldır kullandığımız 4G LTE teknolojisinin yerini bıraktığı NR yani New Radio teknolojisi. Radyo sinyali iÅŸleme tekniklerindeki yeni teknolojiler yeni donanımlarla uygulanarak bir de bol miktarda radyo frekansı da bu iÅŸ için operatörlere verilerek 4G’ye oranla çok daha yüksek radyo eriÅŸim kapasitelerine operatörlerin ulaÅŸması saÄŸlanıyor. Yani bir baz istasyonunun kullanıcılara gönderdiÄŸi toplam bir bant geniÅŸliÄŸi var diyelim. 5G’de bu oran 4G’ye göre çok daha fazla. Bundan dolayı çok daha hızlı. Ayrıca gecikmeler de yani ping süreleri de daha düşük.

Ä°haleyle ilgili Resmi Gazete’deki 10208 no’lu karara baktığımızda ilk aÅŸağıdaki frekansların farklı paket adları ile aÅŸağıdaki gibi baÅŸlangıç fiyatları ile ihaleye çıkıldığını görüyoruz:

Tablonun en alt satırındaki rakamlar kesinlikle dikkat çekmiştir. Tam 400 MHz bant genişliği tam 2 milyar 125 milyon liraya ihaleye çıkılıyor. 4G ihalesinde 390,4 MHz kadar frekans 2 milyar 298 milyon avro gibi bir fiyata çıkılmıştı. Güncel kurdan karşılaştırdığımızda 4G ihalesine göre biraz daha düşük bir miktardan ihalenin başlatıldığını görüyoruz.

4G ihalesi: 2.298.067.661 € = 109.739.854.822,4991 ₺
5G ihalesi: 2.125.000.000 $ = 86.954.575.000 ₺

Tabi 4G ihalesi 3 milyar 356 milyon gibi bir toplam tutarla kapanmıştı. Bu ihalede de durum ne olacak göreceğiz. Frekans ihalesi kesinlikle devletimiz için güzel bir gelir kaynağı. Asgari bedeller bile muazzam bir para. Ancak ihale bedeli döviz, ihale sonrası yapılacak tüm yatırımlar döviz hesabıyla olunca kendi paramızın da döviz karşısında zayıf kaldığını düşününce işler biraz karışıyor. 5G ihalesi ve teknolojisi iyi hoş ama operatörlerin altına girdiği büyük maliyeti kullanıcılardan çıkaracağı da ortada. İhale bedeli ne kadar düşük olursa operatörlerin teknoloji yatırımına ayırabilecekleri kaynakları da o kadar fazla olacak.

İhale edilen frekanslara bir bakalım.

A1, A2, A3 paketleri 700 MHz FDD frekanslarını içeren paketler ve 10 MHz bant geniÅŸliÄŸinde bir indirme ve bir yükleme frekansı ile toplamda operatöre 20 MHz frekans saÄŸlıyor. Bu ÅŸekilde FDD frekanslarında bir frekanstan baz istasyonu sinyal gönderirken diÄŸerinden de cep telefonları sinyal göndererek birbirleri arasında haberleÅŸiyorlar. 20 MHz desek de tek yönde iÅŸe yarar trafik 10 MHz üstünden taşınıyor. Yani bir dosya indirirken 10 MHz bir bant geniÅŸliÄŸi ile bunu indireceÄŸiz. Bu bantın bize saÄŸlayacağı kapasite yaklaşık 100 Mbps kadar. Bu açıdan hız olarak çok bir ÅŸey katmıyor. Ancak esas özelliÄŸi kapsama ve binalara giriÅŸim saÄŸlayacak esas frekans bu 700 MHz frekansı. 4G’nin 800 MHz frekansı gibi daha uzun menzile gidebiliyor ama hızı biraz düşük. Faydası kullanıcıların 4G frekansına baÄŸlanabilmesi olacak. Yani telefonda 5G ikonu görünecek ve bu ek 10 MHz banttan dolayı hızlarımız maks. 100 Mbps kadar artabilecek. Tabi menzili geniÅŸ olduÄŸu için istasyonun konumuna göre çok fazla kiÅŸi de baÄŸlanabileceÄŸinden kapasitesi en çabuk düşecek frekans da bu. Bu düşük hız ve yüksek kapsama saÄŸlayan frekansı üç operatörümüz de tabii ki alacaklar. Hangisi en düşük dilimi almak isterse o en fazla parayı ödeyecek. Hangisi elinde kalacak frekansla yetinmeyi bilirse o en az bedeli ödeyip frekansını alacak. Bkz. 4G ihalesinde en alt frekansa yani diÄŸerlerinden daha fazla menzile sahip paketi en fazla parayı veren Vodafone almıştı. En az parayı da en üst frekansı içeren paketi asgari bedelle alarak Turkcell ödemiÅŸti. Çünkü tüm operatörler için eÅŸit miktarda bant geniÅŸliÄŸi sunuyor bu paketler ve aralarındaki kapsama farkı da çok aşırı deÄŸil, çok para vermeye gerek görülmeyebiliyor. Önümüzdeki ihalede de benzer bir tablo ortaya çıkabilir ya da farklı ÅŸeyler de olabilir ama bedellerin asgari bedele oranla çok fazla uçacağı paketler olmadıklarını düşünüyorum. Yine de 5 bucak 5G reklamı için Vodafone’un ne yapacağı belli olmaz. 🙂

B1, B2, B3 paketleri ise esas 5G’yi 5G yapan N78 bandı paketleri. Çünkü bu paketlerde 3500 MHZ bandı gibi geniÅŸ ve boÅŸ bir banttan her pakette 80 MHz gibi muazzam bir bant geniÅŸliÄŸi ihale ediliyor. Bu bantta iletiÅŸim tek frekanstan zaman dilimlemeli olarak yapılıyor. Yani baz istasyonu ve cep telefonu kendilerine ayrılmış zaman diliminde sinyal göndererek iletiÅŸim kuruyor. Bu tek parça 80 MHz dilimden dolayı da en fazla kapasiteye ve en yüksek hıza sahip paketler bunlar. 4G’de Turkcell 5 taşıyıcı ile 2×80 MHz ile iletiÅŸim kuruyor diyelim. 5G’de ise tek bir taşıyıcı ile bu 1×80 MHz bant geniÅŸliÄŸi saÄŸlanmış oluyor. Yüksek kapasite ve hız saÄŸlamasından dolayı bu paketleri de tüm operatörlerimiz satın alacaklar. Bunu alamayan 4G’de takılı kalmış olur zaten. Burada paketlerin asgari bedelinin 700 MHz bandına göre düşük olması dikkat çekici. Yani telefonda 5G ikonunu gösterme maliyeti iyi bir 5G deneyimi vermeden daha yüksek. 😀 Yine operatörlerin düşük frekanstaki paketi istemesine göre bir rekabet oluÅŸabilir burada.

B4, B5, B6, B7, B8 paketleri ise biraz daha farklı. Bu paketlerde 1×20 MHz frekanslar var. Bunlar tek başına kullanılmak için deÄŸil, önceki paketlerdeki frekanslar ile birlikte kullanılmak için. Yani bir operatör hem B1 hem B4 alıp elindeki 80 + 20 MHz frekansı kullanıp tek taşıyıcı olarak 1 x 100 MHz 5G frekansı ile hizmet verebilir. 5G’nin esas hızı da böyle çıkacak zaten. Tüm operatörler en az 80 + 20 MHz alacaktır. 100 MHz 5G frekansına ellerindeki 4G frekansından da ekleyerek 5G NSA olarak 2 Gbit hızlara bile çıkabilirler. Tabi her biri 80 + 20 aldıktan sonra da iki tane daha 1×20 MHz dilim kalıyor. Bunların teknik olarak ne olacağı nasıl olacağı ile ilgili net bir bilgim yok, aşıyor biraz beni. Bu soru iÅŸareti de ihale günü cevaplanacak. Tabii ki bu 5 paketin tamamını operatörler almak isteyecektir. Ancak ne ÅŸekilde alacaklar? Yani 80 + 20 alan bir operatör bir 20 MHz daha aldığında bu paketler ardışık olup 120 MHz tek bir taşıyıcı ile kullanabilecek mi? Yoksa o 20 MHz paket biraz farklı bir dilimde olup taşıyıcı birleÅŸtirme ile 100 + 20 MHz olarak mı kullanacak onu? Bir bilgim de yok, ihale ile ilgili paylaşılmış bir bilgide de denk gelmedim böyle ÅŸeylere, muhtemelen daha bunlar ayarlanıyordur ve ihaleye katılacaklara duyurulacaktır. Ama emin olduÄŸum tüm operatörler 80 + 20 MHz almak isteyecek. Sonraki iki tane 20 MHz’lik paketi almak isteyenler arasında da ihalede ortam kızışacak. Farklı düşünülen bir ÅŸey var mıdır bilmiyorum. Ama bir operatör saÄŸlam bir para basıp fazladan 2 tane 20 MHz dilim alırsa elindeki 140 MHz ile en hızlı 5G bizde reklamı yapmadan durmaz. Kullanıcılarının da dikkatini çeker bu. Ya da operatörler arasında 140 MHz, 120 MHz, 80 MHz gibi bir frekans tablosu oluÅŸabileceÄŸi ihtimali de düşünülebilir ama sanmıyorum. 2 operatör 120 MHz bir operatör 100 MHz de alabilir. Her operatör 100 MHz N78 alacaktır. Geri kalan iki paket için de ihale esnasında bol terlemeli bir savaÅŸ verilecektir. Özetle buradan en fazla frekansı toplayan en fazla kapasiteye sahip olacak ve hız testlerinde en yüksek hızı verebilecek frekansı olacaktır. Yalnız bu paketlerin ve N78 bandının cilvesi de yüksek frekanstan dolayı menzilinin düşük olmasıdır. Hani LOS dediÄŸimiz istasyon ile cihaz arasında direk görüş olunca menzil oldukça uzayabilse de binaların olduÄŸu ortamlarda menzil çok etkilenmekte. E tabi burada 5G’nin bant yönlendirme yetenekleri vs. teknolojiler de devreye girerek durumu iyileÅŸtiriyor ki, bu teknolojiler sayesinde 4G’nin 1800 MHz bandı kadar menzile ulaÅŸabileceÄŸi söyleniyor. Bilmiyorum, gerçekleri hizmete girdiÄŸinde göreceÄŸiz.

İhale haricinde operatörler ellerindeki 4G frekanslarını da 5G teknolojisi ile kullanabilirler. Yani bir operatör elindeki 4G frekanslarından uygun bir dilimden bir 10, 15 ya da 20 MHz dilimden 5G sinyali verip telefonda 5G simgesi görünmesini de sağlayabilir. Tabi hız ve kapasite olarak bir avantajı yok. Bu frekansın kullanıcı yüküne göre 4G ve 5G arasında dinamik olarak paylaşıldığı teknolojiye DSS (Dynamic Spectrum Sharing) deniyor. Artı 5G simgesi göstermek için 5G frekansından yayın yapmadan 4G frekansından bir parametre göndermek de yeterli olabilir. 🙂

Özet geçersek A paketleri geniÅŸ menzilde 5G hizmeti vermek için önemli ama hızları 4G frekansları gibi olan N28 bandının paketleri. Telefonda 5G ikonunun görünmesi için iyi. Düşük menzilde yüksek hızlar vermek için de B paketlerinin sunduÄŸu N78 bandı önemli ki yüksek kapasiteler saÄŸladığından esas 5G’yi 5G yapan frekanslar bunlar. Ä°hale bedeli de çok az bir bedel deÄŸil, ihaleden sonraki tabloda çıkacak bedeller hepimizin cebinden çıkacak bedeller.