5G Frekans İhalesinde İhaleye Çıkılacak Frekanslar

____________________________________________________________________

Hani bize bir 5G gelecekti, o ne oldu? Hani yıllardır seneye seneye seneye dediğimiz bir ihale vardı, o ne oldu? Soruların hâlâ net bir yanıtı yok. Ancak şuanki en net durum ihale edilecek frekanslar belirlendi ve Ekim ayında da bir aksilik, bir terslik, bir oyunbozanlık olmazsa 5G frekans ihalesinin yapılacağı. Hani o zamana kadar çok şey değişebilir, çok şey olabilir ve ihale bulut da olabilir. Ama şuana kadar elimizdeki bilgiye göre az çok ihale içeriği belli ve 5G’ye yaklaşıyoruz.

5G dediğimiz yaklaşık 9 yıldır kullandığımız 4G LTE teknolojisinin yerini bıraktığı NR yani New Radio teknolojisi. Radyo sinyali işleme tekniklerindeki yeni teknolojiler yeni donanımlarla uygulanarak bir de bol miktarda radyo frekansı da bu iş için operatörlere verilerek 4G’ye oranla çok daha yüksek radyo erişim kapasitelerine operatörlerin ulaşması sağlanıyor. Yani bir baz istasyonunun kullanıcılara gönderdiği toplam bir bant genişliği var diyelim. 5G’de bu oran 4G’ye göre çok daha fazla. Bundan dolayı çok daha hızlı. Ayrıca gecikmeler de yani ping süreleri de daha düşük.

İhaleyle ilgili Resmi Gazete’deki 10208 no’lu karara baktığımızda ilk aşağıdaki frekansların farklı paket adları ile aşağıdaki gibi başlangıç fiyatları ile ihaleye çıkıldığını görüyoruz:

Tablonun en alt satırındaki rakamlar kesinlikle dikkat çekmiştir. Tam 400 MHz bant genişliği tam 2 milyar 125 milyon liraya ihaleye çıkılıyor. 4G ihalesinde 390,4 MHz kadar frekans 2 milyar 298 milyon avro gibi bir fiyata çıkılmıştı. Güncel kurdan karşılaştırdığımızda 4G ihalesine göre biraz daha düşük bir miktardan ihalenin başlatıldığını görüyoruz.

4G ihalesi: 2.298.067.661 € = 109.739.854.822,4991 ₺
5G ihalesi: 2.125.000.000 $ = 86.954.575.000 ₺

Tabi 4G ihalesi 3 milyar 356 milyon gibi bir toplam tutarla kapanmıştı. Bu ihalede de durum ne olacak göreceğiz. Frekans ihalesi kesinlikle devletimiz için güzel bir gelir kaynağı. Asgari bedeller bile muazzam bir para. Ancak ihale bedeli döviz, ihale sonrası yapılacak tüm yatırımlar döviz hesabıyla olunca kendi paramızın da döviz karşısında zayıf kaldığını düşününce işler biraz karışıyor. 5G ihalesi ve teknolojisi iyi hoş ama operatörlerin altına girdiği büyük maliyeti kullanıcılardan çıkaracağı da ortada. İhale bedeli ne kadar düşük olursa operatörlerin teknoloji yatırımına ayırabilecekleri kaynakları da o kadar fazla olacak.

İhale edilen frekanslara bir bakalım.

A1, A2, A3 paketleri 700 MHz FDD frekanslarını içeren paketler ve 10 MHz bant genişliğinde bir indirme ve bir yükleme frekansı ile toplamda operatöre 20 MHz frekans sağlıyor. Bu şekilde FDD frekanslarında bir frekanstan baz istasyonu sinyal gönderirken diğerinden de cep telefonları sinyal göndererek birbirleri arasında haberleşiyorlar. 20 MHz desek de tek yönde işe yarar trafik 10 MHz üstünden taşınıyor. Yani bir dosya indirirken 10 MHz bir bant genişliği ile bunu indireceğiz. Bu bantın bize sağlayacağı kapasite yaklaşık 100 Mbps kadar. Bu açıdan hız olarak çok bir şey katmıyor. Ancak esas özelliği kapsama ve binalara girişim sağlayacak esas frekans bu 700 MHz frekansı. 4G’nin 800 MHz frekansı gibi daha uzun menzile gidebiliyor ama hızı biraz düşük. Faydası kullanıcıların 4G frekansına bağlanabilmesi olacak. Yani telefonda 5G ikonu görünecek ve bu ek 10 MHz banttan dolayı hızlarımız maks. 100 Mbps kadar artabilecek. Tabi menzili geniş olduğu için istasyonun konumuna göre çok fazla kişi de bağlanabileceğinden kapasitesi en çabuk düşecek frekans da bu. Bu düşük hız ve yüksek kapsama sağlayan frekansı üç operatörümüz de tabii ki alacaklar. Hangisi en düşük dilimi almak isterse o en fazla parayı ödeyecek. Hangisi elinde kalacak frekansla yetinmeyi bilirse o en az bedeli ödeyip frekansını alacak. Bkz. 4G ihalesinde en alt frekansa yani diğerlerinden daha fazla menzile sahip paketi en fazla parayı veren Vodafone almıştı. En az parayı da en üst frekansı içeren paketi asgari bedelle alarak Turkcell ödemişti. Çünkü tüm operatörler için eşit miktarda bant genişliği sunuyor bu paketler ve aralarındaki kapsama farkı da çok aşırı değil, çok para vermeye gerek görülmeyebiliyor. Önümüzdeki ihalede de benzer bir tablo ortaya çıkabilir ya da farklı şeyler de olabilir ama bedellerin asgari bedele oranla çok fazla uçacağı paketler olmadıklarını düşünüyorum. Yine de 5 bucak 5G reklamı için Vodafone’un ne yapacağı belli olmaz. 🙂

B1, B2, B3 paketleri ise esas 5G’yi 5G yapan N78 bandı paketleri. Çünkü bu paketlerde 3500 MHZ bandı gibi geniş ve boş bir banttan her pakette 80 MHz gibi muazzam bir bant genişliği ihale ediliyor. Bu bantta iletişim tek frekanstan zaman dilimlemeli olarak yapılıyor. Yani baz istasyonu ve cep telefonu kendilerine ayrılmış zaman diliminde sinyal göndererek iletişim kuruyor. Bu tek parça 80 MHz dilimden dolayı da en fazla kapasiteye ve en yüksek hıza sahip paketler bunlar. 4G’de Turkcell 5 taşıyıcı ile 2×80 MHz ile iletişim kuruyor diyelim. 5G’de ise tek bir taşıyıcı ile bu 1×80 MHz bant genişliği sağlanmış oluyor. Yüksek kapasite ve hız sağlamasından dolayı bu paketleri de tüm operatörlerimiz satın alacaklar. Bunu alamayan 4G’de takılı kalmış olur zaten. Burada paketlerin asgari bedelinin 700 MHz bandına göre düşük olması dikkat çekici. Yani telefonda 5G ikonunu gösterme maliyeti iyi bir 5G deneyimi vermeden daha yüksek. 😀 Yine operatörlerin düşük frekanstaki paketi istemesine göre bir rekabet oluşabilir burada.

B4, B5, B6, B7, B8 paketleri ise biraz daha farklı. Bu paketlerde 1×20 MHz frekanslar var. Bunlar tek başına kullanılmak için değil, önceki paketlerdeki frekanslar ile birlikte kullanılmak için. Yani bir operatör hem B1 hem B4 alıp elindeki 80 + 20 MHz frekansı kullanıp tek taşıyıcı olarak 1 x 100 MHz 5G frekansı ile hizmet verebilir. 5G’nin esas hızı da böyle çıkacak zaten. Tüm operatörler en az 80 + 20 MHz alacaktır. 100 MHz 5G frekansına ellerindeki 4G frekansından da ekleyerek 5G NSA olarak 2 Gbit hızlara bile çıkabilirler. Tabi her biri 80 + 20 aldıktan sonra da iki tane daha 1×20 MHz dilim kalıyor. Bunların teknik olarak ne olacağı nasıl olacağı ile ilgili net bir bilgim yok, aşıyor biraz beni. Bu soru işareti de ihale günü cevaplanacak. Tabii ki bu 5 paketin tamamını operatörler almak isteyecektir. Ancak ne şekilde alacaklar? Yani 80 + 20 alan bir operatör bir 20 MHz daha aldığında bu paketler ardışık olup 120 MHz tek bir taşıyıcı ile kullanabilecek mi? Yoksa o 20 MHz paket biraz farklı bir dilimde olup taşıyıcı birleştirme ile 100 + 20 MHz olarak mı kullanacak onu? Bir bilgim de yok, ihale ile ilgili paylaşılmış bir bilgide de denk gelmedim böyle şeylere, muhtemelen daha bunlar ayarlanıyordur ve ihaleye katılacaklara duyurulacaktır. Ama emin olduğum tüm operatörler 80 + 20 MHz almak isteyecek. Sonraki iki tane 20 MHz’lik paketi almak isteyenler arasında da ihalede ortam kızışacak. Farklı düşünülen bir şey var mıdır bilmiyorum. Ama bir operatör sağlam bir para basıp fazladan 2 tane 20 MHz dilim alırsa elindeki 140 MHz ile en hızlı 5G bizde reklamı yapmadan durmaz. Kullanıcılarının da dikkatini çeker bu. Ya da operatörler arasında 140 MHz, 120 MHz, 80 MHz gibi bir frekans tablosu oluşabileceği ihtimali de düşünülebilir ama sanmıyorum. 2 operatör 120 MHz bir operatör 100 MHz de alabilir. Her operatör 100 MHz N78 alacaktır. Geri kalan iki paket için de ihale esnasında bol terlemeli bir savaş verilecektir. Özetle buradan en fazla frekansı toplayan en fazla kapasiteye sahip olacak ve hız testlerinde en yüksek hızı verebilecek frekansı olacaktır. Yalnız bu paketlerin ve N78 bandının cilvesi de yüksek frekanstan dolayı menzilinin düşük olmasıdır. Hani LOS dediğimiz istasyon ile cihaz arasında direk görüş olunca menzil oldukça uzayabilse de binaların olduğu ortamlarda menzil çok etkilenmekte. E tabi burada 5G’nin bant yönlendirme yetenekleri vs. teknolojiler de devreye girerek durumu iyileştiriyor ki, bu teknolojiler sayesinde 4G’nin 1800 MHz bandı kadar menzile ulaşabileceği söyleniyor. Bilmiyorum, gerçekleri hizmete girdiğinde göreceğiz.

İhale haricinde operatörler ellerindeki 4G frekanslarını da 5G teknolojisi ile kullanabilirler. Yani bir operatör elindeki 4G frekanslarından uygun bir dilimden bir 10, 15 ya da 20 MHz dilimden 5G sinyali verip telefonda 5G simgesi görünmesini de sağlayabilir. Tabi hız ve kapasite olarak bir avantajı yok. Bu frekansın kullanıcı yüküne göre 4G ve 5G arasında dinamik olarak paylaşıldığı teknolojiye DSS (Dynamic Spectrum Sharing) deniyor. Artı 5G simgesi göstermek için 5G frekansından yayın yapmadan 4G frekansından bir parametre göndermek de yeterli olabilir. 🙂

Özet geçersek A paketleri geniş menzilde 5G hizmeti vermek için önemli ama hızları 4G frekansları gibi olan N28 bandının paketleri. Telefonda 5G ikonunun görünmesi için iyi. Düşük menzilde yüksek hızlar vermek için de B paketlerinin sunduğu N78 bandı önemli ki yüksek kapasiteler sağladığından esas 5G’yi 5G yapan frekanslar bunlar. İhale bedeli de çok az bir bedel değil, ihaleden sonraki tabloda çıkacak bedeller hepimizin cebinden çıkacak bedeller.