Hepatit Nedir?

____________________________________________________________________

Hepatit karacierin iltihab覺d覺r ve insan v羹cudunda bir 癟ok olumsuz bulguya yol a癟ar. Hepatitlerin baz覺lar覺 vir羹slere bal覺 , baz覺lar覺 da deildir. Baz覺 toksik ila癟lar ve ba覺覺kl覺k sistemi ( imm羹n sistem ) bozukluklar覺 da karacier iltihab覺na neden olabilir. Hepatitlerin en 癟ok rastlanan t羹r羹, vir羹tik olanlard覺r. “Hepatit” terimi ile ite bu “viral hepatit”ler s繹ylenmek istenmektedir. Karacierin taze, alevli iltihab覺na “Akut Viral Hepatit”, 6 aydan fazla s羹rmesi haline ise “Kronik Viral Hepatit” ad覺 verilmektedir.

Her Sar覺l覺k Hepatit midir ?

T羹rkiye’de halk aras覺nda, viral hepatitle, sar覺l覺k 繹zdeletirilir ve her sar覺l覺k “viral hepatit” zannedilir. Halbuki sar覺l覺k bir hastal覺k deil belirtidir. Bir癟ok hastal覺k, sar覺l覺k ( belirtilerine ) neden olabilir. rnein, ana safra kanallar覺nda ta olmas覺 sar覺l覺a neden olabilir. Ancak viral hepatit’le hi癟bir ilgisi yoktur ve bulamaz. Yeni doanlarda rastlanan sar覺l覺覺 da hepimiz biliriz. Bu t羹r sar覺l覺覺n da “viral hepatit”le bir ilgisi yoktur ve bulamaz.

Hepatit yapan nedenler nelerdir ?

En bata;

繚 Vir羹sler (A,B,C,D ender rastlanan E,F,G gibi)

繚 Toksik kimyasal maddeler (Karbon tetraklor羹r , vinylchlor羹r gibi)

繚 Baz覺 ila癟lar ( 繹rnein t羹berk羹loz tedavisinde kullan覺lan 襤NH, baz覺 sinir hastal覺klar覺n覺n tedavisinde kullan覺lan chlorpromazin gibi ) ve 繹zellikle bat覺 羹lkelerinde daha fazla g繹r羹len alkol.

繚 Baz覺 mikroplar (T羹berk羹loz, brucella)

繚 Radyasyon;

繚 Genetik olarak ge癟en nadir hastal覺klar , demir depolama hastal覺覺 ( Hemokromatozis ) ( 覺rsi olarak ge癟en, bata karacierde olmak 羹zere demir birikmesiyle organ hasar覺na yol a癟an ender bir hastal覺k ), bak覺r depolama hastal覺覺 ( Wilson hastal覺覺 ) ( bak覺r metabolizmas覺 bozukluu nedeniyle 繹zellikle karacierde ve g繹z羹n kornea tabakas覺nda bak覺r depolamas覺 ile karacierde hasara neden olan ender bir hastal覺k ).

Hepatit A

Hepatit A vir羹s羹 (HAV) fekal ve oral yollardan bula覺r. Kontamine sular s覺k rastlanan bir enfeksiyon kayna覺d覺r. HAV g繹l sular覺nda 4 haftaya kadar enfeksiyoz olma 繹zelliini korur. Kulu癟ka s羹resi 14-15 g羹nd羹r. Parenteral bulama istisnadir. Yaam standard覺n覺n y羹kselmesi ve hijyen koullar覺n覺n iyilemesine bal覺 olarak toplumun kontaminasyonu ge癟tigimiz on y覺llar i癟inde 繹nemli 繹l癟羹de azalmistir. Hepatit A’ya kar覺 antikorlar 18 ya覺n alt覺ndakilerin % 5’inden az覺nda, ve 70 ya覺n 羹zerindekilerin % 75’inden fazlas覺nda bulunur.

TANI

Antijen: Hepatit A vir羹s羹, prodrom d繹neminde d覺k覺da g繹sterilebilir. Kanda genellikle g繹sterilemez 癟羹nk羹 aikar hastal覺k d繹neminde vir羹s replikasyonu sona ermistir. Bu nedenle s繹z konusu antijen i癟in d覺k覺da veya kanda yap覺lan elektron optik veya immunolojik testler bilimsel 癟al覺malar d覺覺nda endike deildir.

Antikorlar: IgM s覺n覺f覺 spesifik antikorlar enfeksiyon sonras覺nda 14 g羹n daha saptanabilir. IgM s覺n覺f覺 antikorlar birka癟 g羹n sonra ortaya 癟覺kar. Bir kural olarak, IgG ve IgM s覺n覺f覺 antikorlar ayn覺 zamanda g繹sterilir. Bunlar mevcutsa ve hepatitin klinik kan覺tlar覺 varsa, varl覺覺 Hepatit A’y覺 g繹steren IgM s覺n覺f覺 antikorlar i癟in bir test yap覺l覺r.

KL襤N襤K G襤D襤

Olgular覺n % 99’dan fazlas覺nda Hepatit A 3 ay i癟inde spontan olarak iyileir. Olgular覺n % 0.1’inden az覺nda fulminan Hepatit g繹r羹l羹r. Sar覺l覺k, olgular覺n % 90 kadar覺nda vard覺r. Y羹zde 95’inden fazlas覺nda transaminaz erileri bir zirve yapar ve h覺zla normale d繹ner. Fulminan Hepatitten sonra g羹r羹lt羹s羹z bir karaciger sirozu geliebilir.

TEDAV襤

Spesifik tedavi yoktur. Fulminan Hepatitte youn t覺bbi tedavi endikedir. Komplike olmayan olgularda medikal zeminde kesin yatak istirahati gerekli degildir.

PROF襤LAKS襤:Endemik b繹lgelere seyahat edenler i癟in aktif a覺lama ile profilaksi yap覺labilir. Balang覺癟ta 1ml enjeksiyonu takiben 2-4 hafta ve 6-12 ayda enjeksiyonlar uygulan覺r. A覺laman覺n baar覺 oran覺 %95’in 羹st羹ndedir. Gamma globulin preparatlari ile pasif inok羹lasyon (0.1 ml/kg v羹cut a覺rl覺覺 veya 5.0 ml im) bug羹n nadiren endikedir. Enfeksiyon ortaya 癟覺km覺 olduundan ev koullar覺nda bu uygulama genellikle baar覺l覺 olmaz. Bulamay覺 繹nlemek i癟in hijyen koullar覺n覺 d羹zeltici 繹nlemlere derhal uyulmas覺 繹nerilir. Hijyen 繹nerilerine s覺k覺 bir ekilde uyulmas覺 ve aktif a覺lama en iyi profilaksidir.

Hepatit B

BULAMA HBV enfeksiyonu b羹t羹n d羹nyada hepatitin en s覺k nedenidir. zellikle 羹癟羹nc羹 d羹nyada bu vir羹s羹n semptomsuz ta覺y覺c覺lar覺n覺n say覺s覺 200-300 milyon aras覺nda olup, bunlar覺n 癟ou enfeksiyonu vertikal olarak edinmitir. Almanya’da yeni enfeksiyon insidansi y覺lda 100 bin kiide 35’dir. Ge癟mite kan transf羹zyonlar覺 en s覺k bulama nedeni iken, g羹n羹m羹zde transf羹zyon 羹nitesi ba覺na bulama riski % 0.4’ten d羹羹kt羹r. Yeni enfeksiyonlar 繹ncelikle y羹ksek risk gruplar覺nda (ila癟 ba覺ml覺l覺覺, 癟ok elilik) g繹r羹l羹r. HBsAG pozitif hastalar覺n partnerleri aras覺nda Hepatit B enfeksiyonu prevalansinin y羹ksek oluu, cinsel yolla bulaabileceini g繹stermektedir. Kulu癟ka s羹resi 4-6(9) ayd覺r. ok y羹ksek vir羹s younluu durumunda az miktarda kan bile bulama i癟in yeterlidir. YAPI

Hepatit B vir羹s hepadnavir羹sler ailesine dahil bir DNA vir羹s羹d羹r. ap覺 42 nm’dir. Vir羹s羹n y羹zeyinde 3 ayr覺 y羹zey antijeni vard覺r. N羹kleokapsid proteini DNA ile birliktedir. ve P geninin 羹r羹n羹d羹r. HBe antijeni HBcAG’nin b羹y羹k par癟alar覺 ile sekansiyel homoloji g繹sterir.

TANI

Antijenlerin g繹sterilmesi: HBsAg enfeksiyondan sonra 2-8 hafta i癟inde pozitifleir ve olgular覺n 癟ounluunda enfeksiyondan 4 ay sonra serumda g繹sterilemez. Akut Hepatitte e-antijenleri serumda yaln覺zca k覺sa bir s羹re bulunur. Kronik Hepatit veya karacier sirozunda bu antijenler viral replikasyonun devam ettiinin bir iaretidir.

Antikorlar: Anti-HBs antikorlar覺 normalde HBsAg serumdan kaybolduktan sonra ortaya 癟覺kar. Bir癟ok olguda HBsAg bulunmaz ve anti-HBs hen羹z 羹retilmemitir. Bu olgularda serumda anti-HBc aranmas覺 繹nemlidir 癟羹nk羹 daha erken d繹nemde oluur. IgM s覺n覺f覺ndan anti-HBc-antikorlar覺 test edilerek akut enfeksiyonun kesin tan覺s覺 yap覺lab覺l覺r. Bu test akut enfeksiyon ile viral persistans覺 olan kronik aktif hepatitin ay覺rt edilmesini salar. HBeAg’nin kan覺t覺 olarak anti-HBe’nin belirlenmesi 繹nemlidir.

HBV-DNA: Serumda veya dokuda DNA testi, rezid羹el enfeksiy繹zitenin arat覺r覺ld覺覺 bireysel olgularda endikedir. HBsAg-pozitif ama HBeAg-negatif ve anti-HBc-pozitif hastalarda DNA testi 繹nemlidir. Bu gibi hastalar uzun s羹re non-enfeksiy繹z olarak kabul edilmitir. Spot hibridizasyon ve polimeraz zincir reaksiyonu testleri HBV-DNA i癟eren komple Dane partik羹llerini g繹sterebilmitir.

KL襤N襤K G襤D襤

Klinik gidie ilikin kapsaml覺 arat覺rmalar Hepatit B enfeksiyonlar覺n覺n %90 覺n覺n daha sonra herhangi bir olaya yol a癟madan spontan olarak iyiletiini g繹stermektedir. Enfekte kiilerin % 1’den az覺nda fulminan Hepatit gelimektedir. Olgular覺n % 10’undan az覺nda kronik bir form (kronik persistan veya kronik aktif Hepatit) ortaya 癟覺kmaktad覺r. Enfekte olanlar覺n % 1’den az覺nda karacier sirozu gelimektedir. Primer karacier karsinomu esasen kronik gidili formlarda, 繹zellikle Hepatit C vir羹s羹 ile koenfeksiyon veya alkol kullan覺m覺 gibi ilave bir hasarlay覺c覺 fakt繹r olduunda g繹r羹lmektedir.

TEDAV襤

Hepatit B i癟in spesifik ila癟 tedavisi yoktur. Yatak istirahat覺n覺n hastal覺覺n gidii 羹zerinde bir etkisi bulunmamaktad覺r. Hastalara kendilerini fiziksel olarak a覺r覺 yormamalar覺 s繹ylenmektedir. Hepatit B enfeksiyonlar覺n覺n interferon ile tedavi endikasyonu yoktur. Kronik aktif Hepatitte interferon-a olgular覺n % 35-40’inda vir羹s eliminasyonu saglar.

KORUNMA

Hastal覺a maruz kal覺nmas覺n覺 (繹rnein enjekt繹r inesi batmas覺) takiben pasif ba覺覺klama i癟in hiperimmun serumlar mevcuttur. Bunlar 0.1 ml/kg v羹cut a覺rl覺覺 veya toplam 5 ml dozunda ilk 12 (36) saatte verilmelidir. Pasif ba覺覺klamadan 繹nce potansiyel olarak enfekte kiide Hepatit B tan覺s覺 yap覺larak al覺c覺n覺n anti-HBs pozitif olmad覺覺 veya ‘don繹r’ 羹n HBsAg negatif olmad覺覺 bulunmal覺d覺r. Ayr覺ca ezamanl覺 olarak aktif ba覺覺klamada da endikedir.

Aktif ba覺覺klama i癟in saflat覺r覺lm覺, insan plazmas覺ndan gen teknolojisi ile 羹retilmi a覺lar mevcuttur. Aktif ba覺覺klama 4 hafta ve 6 ayda tekrarlan覺r. A覺laman覺n sonucu anti-HBs’nin g繹sterilmesi ile deerlendirilir.A覺lama titresi 100 IU’nun 羹zerinde olmal覺d覺r; eer deil ise a覺laman覺n tekrarlanmas覺 gerekir.

Hepatit C

Hepatit C vir羹s antikorlar覺n覺n rastlanma oran覺 羹lkeler aras覺nda farkl覺l覺klar g繹stermektedir. Bu oran % 0.4 ile % 3.8 aras覺nda deimektedir. Baz覺 癟al覺malarda antikorlar覺n erkeklerde kad覺nlardan 癟ok daha fazla olduu bulunmutur. Sosyo ekonomik artlar覺 k繹t羹 olan toplumlarda kontaminasyon (bulama) 癟ok y羹ksek olabilir. Ecinseller veya HIV pozitif hastalar gibi y羹ksek riskli gruplarda antikor bulunma s覺kl覺覺 edeer ortalama pop羹lasyona g繹re % 10 kadar daha fazlad覺r.

Kan ve kan 羹r羹nleri, bilinen bir bulama yoludur. Dier yollar kan覺tlanmam覺t覺r. Enjeksiyonlar ile kaza sonucu bulama riski % 3 gibi d羹羹k bir d羹zeydedir, bu da kandaki Hepatit C vir羹s羹 say覺s覺n覺n d羹羹k olmas覺 ile a癟覺klanm覺t覺r. Cinsel temas s覺ras覺nda bulama riski 癟ok d羹羹kt羹r. Bulama yolu genellikle belirgin deildir. Kulu癟ka s羹resi 2 hafta ile 6 ay aras覺ndad覺r.

Yap覺, Tan覺

Hepatit C vir羹s羹n羹n elektron-optik resimleri yoktur. Bunun nedeni serumda vir羹s say覺s覺n覺n d羹羹k olmas覺d覺r. Hepatit C etkeni ajan, tek sarmall覺 RNA vir羹sleri grubundad覺r. Enfekte kiinin (mikrop ta覺yan) serumunda vir羹s say覺s覺n覺n 癟ok d羹羹k d羹zeyde bulunmas覺ndan dolay覺 imm羹nolojik testlerin duyarl覺l覺k s覺n覺r覺 alt覺nda olduundan antijenlerin dorudan g繹sterilmesi m羹mk羹n deildir. Ancak 2. ve 3. kuak EL襤SA testleri, Hepatit C vir羹s antijeni i癟in spesifik antikorlar覺n g繹sterilmesi amac覺yla kullan覺lmaktad覺r. 2. ve 3. kuak testler kullan覺larak 4-6 hafta sonra antikorlar g繹sterilebilir. Ancak baz覺 olgularda bu, 4-9 aya kadar gecikebilir.

Hepatit C’nin klinik gidii, Vakalar覺n % 30-90’覺nda kronikleme ile ve % 5-30 kadar覺nda karacier sirozu ile kendini belli eder. eitli kronik karacier hastal覺klar覺nda Hepatit C vir羹s羹n羹n rol羹 hen羹z a癟覺kl覺a kavumam覺t覺r. Bir癟ok karacier sirozu tiplerinde anti-HCV (Hepatit C vir羹s羹) g繹zlenmitir. Hatta bu oran alkolik karacier sirozunda bile % 27 olarak bulunmutur.

Spesifik tedavisi yoktur. Aktif ba覺覺klama bulunmamaktad覺r. Pasif ba覺覺klaman覺n ise baar覺 oranlar覺na ilikin g羹venilir 癟al覺malar hen羹z yoktur.

G羹ncelleme:20.03.2007