Uyku Hakkında Bilmedikleriniz

____________________________________________________________________

Bunlar eminim uyku hakkında çoğu kişinin bilmediği bazı bilgiler. Bildiğiniz gibi uyku sağlığınız için vazgeçilmez öğelerden biri. Okumanızı tavsiye ederim.

• Kaydedilen en uzun uykusuz kalma rekoru sallanan sandalye maratonunda, 18 gün, 21 saat ve 40 dakikadır. Rekorun sahibi halisünasyonlar, paranoya, blanık görme, anlaşılmayan konuÅŸma ve bellek ve konsantrasyon bozukluklarından yakınmıştır.
• Yakın bir tıbbi gözlem olmadan birinin gerçekten uyanık olduÄŸunu söylemek imkansızdır. Ä°nsanlar kendilerini bile farkında olmadan gözleri açık halde ÅŸekerleme yapabilirler.
• Gece beÅŸ dakikadan daha kısa sürede uykuya dalmak kiÅŸinin uykusuzluk çektiÄŸini gösterir. Ä°deal olan 10 – 15 dakika kadardır. Bu derin bir uykuya dalacak kadar yorgun ama tüm gün uykusuz hissedecek kadar bitmiÅŸ olmadığınızı gösterir.
• Bir bebek ilk yılında anne ve babasını yaklaşık 400 ve 750 saat arasında uykusuz bırakabilir.
• Gelecekte olabilecek uykusuzluk sorunlarının en iyi ipuçlarından biri küçük çocukların bozduÄŸu bir uykuyla geliÅŸen kötü alışkanlıklardır.
• REM uykusunun (Rapid Eye Movement – Hızlı Göz Hareketi – bir uyku devresi) keÅŸfini saÄŸlayan sürekli beyin durumu kaydetme, bilim adamlarının kağıt israf etme korkusu yüzünden 1953′e kadar yapılamamıştır.
• REM uykusu uykuya daldıktan yaklaşık 90 dakika sonra ani patlamalar şeklinde gecede toplam 2 saat ortaya çıkar.
• Bir zamanlar sadece REM uykusu sırasında görüldüğü sanılan rüyalar aslında nadiren de olsa diÄŸer zamanlarda da görülür. Uykumuzda hiç rüya görmediÄŸimiz bir zamanın olmaması mümkündür.
• REM rüyaları garip anlamsız sahneler ÅŸeklinde tanımlanabilir ama REM olmayan rüyalar tekrarlayan, biraz hayal gücü ve düşüncenin bulunduÄŸu rüyalardır.
• REM uykusundaki belirli bazı göz hareketleri, rüyalardaki belirli bazı hareketlere tekabül eder. Buna göre rüya görme sürecinin bir kısmı televizyon izlemeye benzer.
• DiÄŸer türlerin de rüya gördüğünden ve bazı türlerin insanlara benzer uyku dönemlerine sahip olup olmadığından kimse emin deÄŸildir.
• Filler REM olmayan uykularında ayakta uyur ve REM uykusu için yere uzanırlar.
• Bazı bilim adamları deneyimlerimizi uzun süreli hafızamıza koyabilmek için rüya gördüğümüze, yani hatırlamaya deÄŸer ÅŸeyler hakkında rüya gördüğümüze inanır. DiÄŸerleri ise unutulması gereken, yoksa beynimizi ÅŸiÅŸirecek ÅŸeyler hakkında rüya gördüğümüzü savunur.
• Rüyalar belki de iki evrensel adaptasyonun; uyku ve bilincin anlamsız ürünleri olmanın dışında bir ÅŸey deÄŸildir.
• REM uykusu beyni olgunlaÅŸtırmaya yardımcı olabilir. Prematüre bebekler 75% REM uykusunda yani normal doÄŸanlardan 10% daha fazla REM uykusunda uyurlar. Benzer ÅŸekilde yeni doÄŸan tavÅŸan ve kedi yavruları ve Hamster cinsi fareler sadece REM uykusu uyurken, yeni doÄŸmuÅŸ ve doÄŸduÄŸunda daha fazla geliÅŸmiÅŸ olan Gine domuzu REM uykusunda uyumaz.
• Bilim adamları dizlerin arka tarafında kuvvetli bir ışık parlamasının beynin uyku – uyanıklık saatini sıfırlayabileceÄŸini gösteren 1998 çalışmasını açıklayamadı.
• Ä°ngiltere Savunma Bakanlığı araÅŸtırmacıları askerlerin uyumadan 36 saat ayakta kalabilmelerini saÄŸlamak için askerlerin vücut saatlerini sıfırlayabildi. Bunda göze takılan ince optik fiberlerin retinaya bir parlak beyaz ışık demeti vererek askerin henüz daha yeni uyandığını sanmasını saÄŸlayan bir sistem kullanıldı. Sistem ilk olarak Kosova’nın bombalanmasında Amerikan pilotlarında kullanıldı.
• On yedi saat devamlı uyanık kalmak 0,05% alkole eÅŸdeÄŸer performans kaybına yol açar.
• 1989 Exxon Valdez Alaska petrol sızıntısı, Challenger uzay mekiÄŸi felaketi ve Chernobyl nükleer kazası uyku yetersizliÄŸinin yol açtığı insan hatalarına atfedilmiÅŸ kazalardır.
• NRMA tahminlerine göre yorgunluk her altı trafik kazasının birinden sorumludur.
• Geceleri gürültüye maruz kalmak kiÅŸi uyumasa bile bağışıklık sisteminin çalışmasını engelleyebilir. Alışılmamış bir gürültü ve uykunun ilk ve son iki saatindeki gürültü uyku döngüsündeki en zararlı etkiye sahiptir.
• Bazı insanların istediklerinde daha çok veya az uyumasını saÄŸlayan “doÄŸal çalar saati” stres hormonu adrenocorticotropinin salgılanmasının ani artışıyla saÄŸlanır. AraÅŸtırmacılar bunun uyanma stresinin bilinçsiz sezgilenmesini yansıttığını söyler.
• Barbituratlar gibi bazı uyku tabletleri REM uykusunu engelledikleri için uzun süre kullanılmaları zararlıdır.
• Bir yakının kaybı veya gidiÅŸini takip eden uykusuzlukta, uyku hapları yası azaltabilir
• Dijital çalar saatin ışınları, tam uykuda olmasanız bile uyku döngünüzü bozmaya yeterlidir. Işık, uyku kimyasalının birkaç dakika içinde azalmasına sebep olan sinirsel anahtarı kapatır.
• Uykuya dalmak için önce vücut ısımızı düşürmeliyiz; vücut sıcaklığı ve beynin uyku döngüsü birbiriyle yakından alakalıdır. zaten bu yüzden sıcak yaz gecelerinde uykusuzluk çekeriz. İç vücut sıcaklığını deriye taşıyan kan akış mekanizması  en iyi 18 – 30  santigrat derece arasında çalışır. Fakat daha ileride rahatsızlık sınırı 23 ve 25 C arasına dönüşür. Bu sebeple yaÅŸlı insanlarda daha fazla uyku düzensizlikleri görülür.
• Gece alkollü içki içmek uyumanıza yardım edecektir fakat bu bir uyuklama ÅŸeklinde olacak ve rüya görmeyeceksiniz.
• BeÅŸ gece kısmi uykusuzluktan sonra, yeterince uyuduÄŸunuzda üç içki altı içkinin yaratacağı etkinin aynısını yaratır.
• Ä°nsanlar ÅŸempanze, Hindistan maymunu ve babunlar gibi günde ortalama 6 saat uyuyan diÄŸer primatlardan yaklaşık olarak üç saat daha az uyurlar.
• Yırtıcıların saldırı tehdidi altında olan ördekler beyinlerinin bir yarısı uyanıkken diÄŸer yarısını uyku moduna sokarak uyku ihtiyaçlarını karşılayarak hayatta kalırlar.
• Horlayanların 10%’unda gece boyunca 300 sefere kadar nefes alıp vermeyi kesen ve kalp krizi ihtimalini arttıran uyku apnesi hastalığı vardır.
• Horlama sadece REM olmayan uyku esnasında olur.
• Ergenlik yaÅŸlarındakilerin küçük çocuklar kadar uykuya ihtiyacı varken (yaklaşık 10 saat) 65 yaÅŸ üstü bireylerin uykuya ihtiyacı en azdır (yaklaşık 6 saat). 25 – 55 yaÅŸ arası ortalama bir yetiÅŸkin için 8 saat uyku ideal kabul edilir.
• Bazı araÅŸtırmalar kadının gecelik erkeÄŸe oranla bir saat daha fazla uykuya ihtiyacı olduÄŸunu ve bunun alınmamasının da kadınların depresyona karşı daha hassas olmasının sebebi olabileceÄŸini gösteriyor.
• Yorgun hissedenler kısa bir süre sonra normal hissedebilirler. AraÅŸtırma için kasten uykusuz tutulan deneklerde ilk olarak atiklik, ruhsal durumda ve fiziksel performansta düşme görülürken farkında olma ilk birkaç günden sonra düştü.
• Elektrik ampulü öncesi çaÄŸlardan kalma günlükler, yetiÅŸkinlerin güneÅŸin doÄŸuÅŸ ve batış dönemlerine göre deÄŸiÅŸen dinlenme periyotları ile gecede 9 – 10 saat kadar uyuduklarının gösterir.
• Uyku hakkında bildiÄŸimiz çoÄŸu ÅŸeyi son 25 yılda öğrendik.
• Grup olarak, 18 – 24 yaşında uykusuzluÄŸa maruz kalanlar yetiÅŸkinlere göre performans azalmasından daha fazla ÅŸikayet ederler.
• Uzmanlar uykudan uzaklaÅŸtırıcı ÅŸeyler arasında en cezbedicilerinden birinin 24 saat internete eriÅŸim imkanı olduÄŸunu söyler.
• Kanada’da saatlerin güneÅŸ ışığı tasarrufu için geri alındığı gecelerde alınan ekstra bir saat uykunun trafik kazalarının o dönemde azalması ile alakalı olduÄŸu düşünülüyor.
• Cep telefonlarından çıkan radyasyonun uykuyu kaçırıp, baÅŸaÄŸrısı ve depresyona yol açtığı belirlendi. Bu yüzden cep telefonunuzu yatmadan bir saat önce kapatmanız tavsiye ediliyor.